موشک کروز «فیلین» روسیه و تاثیر احتمالی بر پدافند هوایی اوکراین
منتشرشده: · جهان

روسیه از اواخر تابستان ۲۰۲۶ موشک کروز کوچک «فیلین» را در حملات به اوکراین به کار میگیرد. این موشک با سرعت تا ۸۰۰ کیلومتر در ساعت و برد حدود ۱۲۰۰ کیلومتر میتواند در ارتفاع پایین پرواز کند و ممکن است فشار بر سامانههای پدافند هوایی اوکراین را افزایش دهد.
از اواخر تابستان ۲۰۲۶، روسیه موشک کروز «فیلین» را در حملات به اوکراین به کار میگیرد. این موشک نسبتاً کوچک و احتمالاً کمهزینه است، اما دارای مشخصات قابل توجهی میباشد.
اطلاعات کامل در مورد این موشک هنوز در دست نیست. تاکنون تصویری از بخشی آسیبدیده از یک موشک «فیلین» که ظاهراً سرنگون شده، در اینترنت منتشر شده است. همچنین در ۲۲ اکتبر وزارت دفاع اوکراین اطلاعاتی کلی درباره ساختار، قطعات الکترونیکی و موتور آن منتشر کرد.
کارشناسان نظامی بر این باورند که در صورت تولید انبوه، موشکهای «فیلین» میتوانند فشار بر سامانه پدافند هوایی اوکراین را به طور قابل توجهی افزایش دهند.
این موشک در سازمان علمی‑تولیدی «مولنیا» در مسکو توسعه یافته است که بخشی از شرکت «تسلیحات موشکی تاکتیکی» است. «فیلین» یک موشک کروز کوچک با موتور توربوجت است که با استفاده از یک بوستر پرتاب اولیه از سکوی زمینی شلیک میشود.
با حداکثر سرعتی تا ۸۰۰ کیلومتر در ساعت، بردی حدود ۱۲۰۰ کیلومتر دارد و میتواند در ارتفاعی از سطوح بسیار پایین (کمتر از ۲۰۰ متر) تا ۶ کیلومتر پرواز کند. این ارقام حداکثری اعلامشده هستند و نه نتایج آزمایشهای مستقل.
موشک با دو نوع سرجنگی، به وزنهای ۵۰ و ۱۰۰ کیلوگرم، عرضه شده است. برخلاف پهپادهای انتحاری خانواده «گران»، «فیلین» از همان ابتدا به عنوان یک موشک کروز طراحی شده بود.
سرگی بسکرستنوف، مشاور رئیسجمهور اوکراین، گفته است که دشمن احتمالاً بر موشکهای کروز ارزانقیمت تکیه خواهد کرد؛ آنها سریعتر و مانورپذیرتر هستند، میتوانند در ارتفاع پایین پرواز کنند و نسبت به سرجنگیهای بزرگتر حمل کنند. این موشکها نیازی به پایگاههای پرتاب پهپاد ندارند و میتوانند از بالگردها و پهپادها پرتاب شوند.
دستکم تولید قطعات اصلی موشک «فیلین» در داخل روسیه بومیسازی شده است. این موشک از موتور توربین گازی کوچک R‑500 استفاده میکند که توسط شرکت روسی «رینولدز» ساخته میشود.
موشک «فیلین» برای سامانههای پدافند هوایی اوکراین دشوار است؛ اما سرعت آن از سرعت سامانههای مدرن پدافند هوایی بالاتر نیست. سامانههای موشکی ضدهوایی و جنگندهها توانایی مقابله با هر نوع موشک کروز را دارند. برای تضمین رهگیری موفق، به یک سامانه دفاع هوایی چندلایه و عمقدار نیاز است.
هواپیماها میتوانند موشکهای کروز را در فاصلهای دور از اهدافی که باید محافظت شوند، سرنگون کنند، اما حتی رهگیری موفق نیز ممکن است پرهزینه باشد؛ اگر برای هر هدف نسبتا ارزان، از مهمات کمیاب مانند موشکهای AIM‑9 سایدوایندر استفاده شود.
استفاده از ابزارهای سادهتر، مانند توپهای هواپیما، برای موشکهای کروز که در ارتفاع بسیار پایین پرواز میکنند، دشوار و خطرناک است. یکی از گزینهها استفاده از سامانههای هدایت لیزری آمریکایی APKWS است که راکتهای معمولی را به مهمات بسیار دقیق تبدیل میکنند.
سامانههای موشکی پدافند هوایی نیروهای مسلح اوکراین نیز قادر به هدف قرار دادن موشکهای کروز «فیلین» هستند، اما در اینجا نیز هزینه مهمات و محدودیت در تامین آنها اهمیت زیادی دارد.
توسعه و تولید سامانههای ارزانقیمت و قابل تولید در مقیاس انبوه برای بردهای کوتاه به یکی از مهمترین مسیرهای توسعه سامانههای پدافند هوایی مدرن تبدیل شده است.