مریخ دره مارینر همچنان فعال است
منتشرشده: · بهروزرسانی: · جهان

دادههای لرزهای کاوشگر InSight نشان میدهد گسلهای زیر دره مارینر، بزرگترین دره منظومه شمسی، هنوز فعالند و زمینلرزه ایجاد میکنند.
مریخ برای مدت طولانی بهعنوان سیارهای خاموش در نظر گرفته میشد، اما دادههای لرزهای ثبتشده توسط کاوشگر InSight ناسا، فعالیتهای درونی آن را نشان میدهد.
پژوهشگران کالج امپریال لندن و دانشگاه کلمبیا با تحلیل دادههای لرزهای InSight، دریافتند که دره مارینر در مریخ همچنان از نظر زمینساختی فعال است. این دره مجموعهای عظیم از درهها و شکافهاست که طول آن حدود ۳۹۰۰ کیلومتر، عرض تا ۶۰۰ کیلومتر و عمق بیش از ۹ کیلومتر دارد و بزرگترین سامانه درهای در منظومه شمسی محسوب میشود.
آنها رویداد لرزهای S۰۹۷۶a را که در ۲۵ اوت ۲۰۲۱ ثبت شد، بررسی کردند. این زمینلرزه تنها رویداد لرزهای شناساییشده توسط InSight در نیمکره غربی مریخ بود و منشا آن در سوی دیگر سیاره قرار داشت. محل وقوع آن در بخش غربی دره مارینر بود، اما علت دقیق آن مشخص نبود. فرضیاتی مانند برخورد شهابسنگ، رانش زمین و جابهجایی تودههای سنگی مطرح شد.
مدلهای مختلفی برای توضیح این رویداد ساخته شد، اما هیچکدام نتوانستند امواج لرزهای ثبتشده را بهدرستی توضیح دهند. تصاویر ماهوارهای مدارگرد شناسایی مریخ ناسا نیز نشانهای از دهانه برخوردی تازه یا رانش زمین نشان ندادند.
بهترین توضیح این بود که زمینلرزه بر اثر لغزش افقی بلوکهای پوسته مریخ در امتداد یک گسل رخ داده است. این گسل در عمق حدود ۲۰ تا ۴۰ کیلومتری زیر دره قرار دارد. امواج لرزهای و شواهد زمینشناسی تصاویر مداری هر دو از این فرضیه پشتیبانی میکنند.
دره مارینر احتمالاً میلیاردها سال پیش بر اثر نیروهای کششی در پوسته مریخ شکل گرفته است؛ نیروهایی که پوسته را از هم گسستند و با فعالیت آتشفشانی گسترده منطقه تارسیس ارتباط داشتند. فرسایش و فروریختن دیوارهها نیز احتمالاً به گسترش این دره کمک کردهاند.
این یافتهها نشان میدهد گسلهای قدیمی مریخ هنوز میتوانند تحت تاثیر تنشهای پوسته فعال شوند. دادههای InSight، با وجود پایان ماموریت آن در سال ۲۰۲۲ به دلیل انباشتهشدن غبار روی صفحات خورشیدی، همچنان اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار درونی و فعالیتهای زمینشناختی سیاره سرخ فراهم میکنند.