آمریکا می‌کوشد ایران را از خشکی محاصره کند؛ اما مرزهای گسترده و روابط منطقه‌ای مانع می‌شود
منتشرشده: · ایران
آمریکا با عملیات «دروازه آهنین» سعی دارد دسترسی ایران به تجهیزات نظامی و منابع مالی را از طریق مسیرهای زمینی محدود کند. اما گستردگی مرزهای ایران و روابط پیچیده با همسایگان، اجرای کامل محاصره را دشوار می‌سازد.
آمریکا با عملیات «دروازه آهنین» قصد دارد مسیرهای زمینی تامین تجهیزات و منابع مالی جمهوری اسلامی را محدود کند. این برنامه در چارچوب یک کارگروه ویژهٔ سنتکام در فلوریدا شکل گرفته و به هماهنگی اطلاعاتی و محدود کردن انتقال کالاهای حساس می‌پردازد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در روز دوشنبه ۱۸ آبان اعلام کرد که قطر، عربستان سعودی، امارات، بحرین و کویت از ادامه محاصره ایران حمایت می‌کنند. او در شبکهٔ تروث سوشال نوشت که این کشورها خواهان حفظ محدودیت‌های دریایی و اجرای عملیات جدید «دروازه آهنین» هستند.
اما اجرای چنین سیاستی در مرزهای زمینی ایران به همکاری چندین کشور نیاز دارد. ایران حدود شش هزار کیلومتر مرز مشترک با هفت کشور دارد؛ ارتباطات تجاری با عراق، ترکیه، پاکستان، افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی، در کنار مسیر دریای خزر به روسیه، شبکه‌ای از مبادلات منطقه‌ای را شکل داده است که کنترل کامل آن از اختیار مستقیم آمریکا خارج است.
بر اساس اطلاعیه سنتکام، حدود ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی مستقر در مقر این فرماندهی وظیفه هماهنگی با دیگر سازمان‌های آمریکایی را برای جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، کالاهای تحریمی و منابع مالی غیرقانونی از مرزهای ایران و دریای خزر بر عهده دارند. در نتیجه، ساختار اعلام‌شده این عملیات در مرحله کنونی بیشتر بر هماهنگی اطلاعاتی و محدود کردن شبکه‌های تامین کالاهای حساس تمرکز دارد، نه استقرار نیرو برای بستن فیزیکی همه گذرگاه‌های مرزی.
تحلیلگر سیاسی بابک دربیکی معتقد است گستردگی مرزهای ایران و پیچیدگی روابط منطقه‌ای، اجرای محاصره کامل زمینی را به اقدامی بسیار دشوار تبدیل می‌کند. او عراق را یکی از مهم‌ترین موانع چنین سیاستی می‌داند؛ زیرا عراق طولانی‌ترین مرز زمینی با ایران دارد و روابط اقتصادی و سیاسی گسترده‌ای با تهران دارد. برای مسدود کردن این مسیر، واشنگتن به همکاری بغداد نیاز دارد، اما دولت عراق نه الزام مشخصی برای پذیرش چنین محدودیت‌هایی دارد و نه با توجه به روابط داخلی و منطقه‌ای خود، به آسانی می‌تواند آن‌ها را اجرا کند.
در شمال ایران، دریای خزر مسیر دیگری برای ارتباط با بازارهای خارجی فراهم می‌کند. این مسیر برای تجارت با روسیه اهمیت دارد و کنترل آن با شرایط موجود در آب‌های جنوبی ایران تفاوت اساسی دارد. دربیکی معتقد است روسیه با گسترش نظارت نظامی آمریکا به دریای خزر همراهی نخواهد کرد؛ زیرا چنین اقدامی را مداخله در حوزهٔ منافع امنیتی خود می‌داند و می‌تواند به تنش تازه‌ای میان واشنگتن و مسکو منجر شود.
چین نیز یکی دیگر از بازیگران موثر در این معادله است. جمهوری اسلامی می‌تواند بخشی از تجهیزات مورد نیاز خود را از طریق شبکه‌های تجاری مرتبط با چین و کریدورهای آسیای مرکزی تامین کند. جلوگیری از انتقال کالا در این مسیرها، علاوه بر شناسایی محموله‌ها، به همراهی دولت‌های مسیر و شرکت‌های حمل‌ونقل وابسته است.