قانون بین‌المللی: ایران حق دارد از دولت‌های میزبان جبران خسارت طلب کند
منتشرشده: · ایران
یک تصمیم در دادگستری بین‌المللی بر این باور استوار است که ایران می‌تواند خسارات وارده به‌دست آمده از تجاوز آمریکا را از دولت‌های میزبان مطالبه کند. این موضوع بر پایهٔ دکترین «هر یک از طرفین» و تصمیم شماره ۷ کمیسیون حقوق بین‌الملل بنا شده است.
ایران ادعا می‌کند که بر اساس رای دیوان دائمی دادگستری بین‌المللی در قضیه کارخانه شورزو و مواد ۳۱ و ۴۷ طرح مواد کمیسیون حقوق بین‌الملل، حق دارد جبران کامل خسارات وارده را از ایالات متحده و تمامی دولت‌هایی که سرزمین خود را برای ارتکاب این تجاوز در اختیار آن قرار داده‌اند، مطالبه کند.
این ادعا بر پایهٔ دکترین «هر یک از طرفین» استوار است؛ همان دکترینی که در سال ۱۹۹۰ هنگام حمله عراق به کویت و در تصمیم شماره ۷ کمیسیون حقوق بین‌الملل به‌کار گرفته شد. در آن زمان، هرگونه خسارت ناشی از عملیات نظامی یا تهدید به اقدام نظامی از سوی هر یک از طرفین قابل جبران بود.
طبق این تصمیم، عراق برای ویرانی‌های ناشی از نیروهای خود و همچنین خسارات ناشی از بمباران کویت توسط ائتلاف، غرامت پرداخت کرد. عربستان سعودی نیز برای خسارات ناشی از عملیات ائتلاف که از خاک خود آغاز شد، غرامت پرداخت کرد.
اکنون کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس ادعا می‌کنند که ایران، که در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ مورد حمله قرار گرفت، باید برای پاسخ دفاعی خود غرامت بپردازد، در حالی که آغازگران جنگ از پرداخت غرامت معاف بمانند. این تغییر در رویکرد باعث می‌شود که کشورهای میزبان، که در گذشته به‌عنوان ناظر بی‌طرف شناخته می‌شدند، اکنون به‌عنوان طرف مشارکت‌کننده در مخاصمه محسوب شوند.
طبق بند (و) ماده ۳ قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد، دولتی که سرزمین خود را برای ارتکاب عمل تجاوز در اختیار یک دولت متجاوز قرار می‌دهد، خود نیز مرتکب عمل تجاوز شده است. همچنین، دولتی که اجازه می‌دهد بنادر و پایگاه‌های هوایی‌اش به‌عنوان پایگاه عملیاتی مورد استفاده قرار گیرند، بی‌طرفی خود را بر اساس کنوانسیون‌های لاهه ۱۹۰۷ از دست می‌دهد.
در نتیجه، ایران می‌تواند بر اساس این اصول، خسارات وارده را از ایالات متحده و سایر دولت‌های میزبان مطالبه کند، در حالی که کشورهای خلیج فارس در حال تلاش برای معکوس کردن نقش خود در این پرونده هستند.