کاهش سطح آب خزر؛ تهدید برای کریدور شمال‑جنوب و امنیت روسیه
منتشرشده: · جهان

در اکتبر ۲۰۲۵، کمترین سطح آب دریای خزر ثبت شد و روسیه نگران تاثیر این کاهش بر مسیر حملونقلی شمال‑جنوب و امنیت خود است. این مسیر، که به خلیج فارس و اقیانوس هند متصل میشود، در برابر تحریمها و تغییرات اقلیمی در خطر قرار گرفته است.
در اکتبر ۲۰۲۵، کمترین سطح آب دریای خزر ثبت شد و روسیه نگران تاثیر این کاهش بر مسیر حملونقلی شمال‑جنوب و امنیت خود است.
کریدور شمال‑جنوب، که شامل دریای خزر و کانال کشتیرانی ولگا‑خزر است، بهعنوان مسیر مهمی برای اتصال روسیه به خلیج فارس و اقیانوس هند شناخته میشود.
پس از اعمال تحریمها علیه روسیه در سال ۲۰۲۲، اهمیت این مسیر افزایش یافت و با تشدید جنگ اوکراین در دریای سیاه و توقیف کشتیهای مرتبط با روسیه، نقش آن بیشتر شد.
عملیات گسترده لایروبی در سال ۲۰۲۶ نتوانست از به گل نشستن کشتیها در مسیر کشتیرانی ولگا‑خزر جلوگیری کند.
نیکلای پاتروشف، رئیس هیئت دریایی روسیه، در آوریل ۲۰۲۶ گفت: «کریدور بینالمللی حملونقلی شمال‑جنوب اهمیت ویژهای پیدا میکند، چون جایگزینی برای مسیرهای دریایی تحت کنترل غرب فراهم میکند. این کریدور قادر است روسیه را به کشورهای دوست متصل کند.»
پاتروشف در دیداری با ولادیمیر پوتین در آوریل ۲۰۲۶ اعلام کرد که دستکم پنج میلیارد روبل (۶۱ میلیون دلار) برای بازسازی بندر ماخاچقلعه اختصاص یافته است.
دولت روسیه از سال ۲۰۲۱ تاکنون دستکم ۱۸ بندر را از شرکتهای خصوصی مصادره کرده است؛ این اقدام بر اساس گزارش وبسایت تحقیقی «پرویکت» به نقشآفرینی نیکلای پاتروشف نسبت داده میشود.
در سال ۲۰۲۲، ولودیمیر زلنسکی روسیه را متهم کرد که از دریای خزر برای شلیک موشک به اوکراین استفاده میکند و از کشورهای ساحلی خواست روسیه را برای توقف این اقدام تحت فشار قرار دهند.
شبکه NBC گزارش داد که کرملین از آبهای خزر برای انتقال قطعات پهپاد، مهمات و تیانتی به ایران استفاده کرده است.
در ۷ نوامبر، فرماندهی مرکزی آمریکا یک گروه ویژه تشکیل داد تا انتقال تدارکات نظامی و منابع درآمدی غیرقانونی ایران از طریق دریای خزر را مختل کند.
در ژوئیه ۲۰۲۶، کییف حملات را آغاز کرد که زیرساختهای نفتی روسیه، چند شناور و حتی یک کشتی باری ایرانی را در دریای خزر هدف قرار داد.
با محدود شدن مسیرهای امن دریایی و افزایش حجم تجارت از طریق خزر، روسیه بهنظر میرسد مصمم به حفظ و تامین امنیت این کریدور باشد.
در حالی که کشورهای ساحلی خزر درباره نقش تغییرات اقلیمی در کاهش سطح آب اتفاقنظر نسبی دارند، روسیه در مدیریت آب رود ولگا که حدود ۸۰ درصد آب ورودی خزر را تامین میکند، همچنان باعث نارضایتی دیگر کشورهای ساحلی شده است.