حملات آمریکا به ایران بدون مجوز شورای امنیت؛ تهدید به نظم حقوقی بینالمللی
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران · اخبار جنگ

وزیر امور خارجه ایران، سیدعباس عراقچی، در یک یادداشت در کیودو ژاپن هشدار داد که حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، بدون مجوز شورای امنیت، نقض واضحی از منشور ملل متحد است. این اقدام، بهطور مستقیم به اصول بنیادی حقوق بینالملل و حاکمیت ملی ایران حمله میکند.
وزیر امور خارجه ایران، سیدعباس عراقچی، در یک یادداشت در کیودو ژاپن اعلام کرد که اگر دولتها آزاد باشند که بر اساس ارزیابیهای خود از تهدیدهای احتمالی آینده، به یکدیگر حمله کنند، چه چیزی از نظم حقوقی بینالمللی باقی خواهد ماند؟
او افزود که حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، نقض آشکار ممنوعیت توسل به زور و تعرض به حاکمیت ایران محسوب میشود و مشروعیت این حملات باید بر اساس منشور ملل متحد و اصول تثبیت شده حقوق بینالملل ارزیابی شود.
در یادداشت مذکور، ماده ۲ بند ۴ منشور ملل متحد را نقل کرد که تهدید به زور یا استفاده از آن علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشور را ممنوع میکند. او اشاره کرد که این ممنوعیت صرفاً یک تعهد معاهدهای نیست، بلکه قاعدهای بنیادین در حقوق بینالملل عرفی نیز به شمار میرود.
عراقچی بیان کرد که حقوق بینالملل تنها در شرایطی که بهطور محدود و مشخص تعریف شدهاند، توسل به زور را مجاز میداند، از جمله حق دفاع مشروع بر اساس ماده ۵۱ منشور. او تاکید کرد که حمله نظامی ایالات متحده به ایران، نه مجوزی از سوی شورای امنیت داشته است و نه ادعاهای مربوط به تهدیدهای احتمالی آینده، میتوانند مبنای حقوقی کافی برای استناد به حق دفاع مشروع فراهم کنند.
او همچنین اشاره کرد که مشروعیت حمله ایالات متحده در محافل حقوقی آمریکا مورد تردید قرار گرفته است؛ رئیس شعبه آمریکایی انجمن حقوق بینالملل در بیانیهای در تاریخ ۶ مارس ۲۰۲۶ حمله به ایران را غیرقانونی توصیف کرد.
عراقچی افزود که حملات به مدارس، ورزشگاهها، زیرساختهای غیرنظامی و تاسیسات هستهای ایران، پرسشهای حقوقی دیگری را نیز مطرح میکنند و باید از منظر قواعد حقوق بشردوستانه بررسی شوند. او تاکید کرد که طرفهای درگیر در یک مخاصمه مسلحانه موظفاند بین اهداف نظامی و غیرنظامیان تمایز قائل شوند و از انجام حملات نامتناسب خودداری کنند.
در یادداشت، او به قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد اشاره کرد که تعریف تجاوز را مشخص میکند و حمله نیروهای مسلح یک کشور به سرزمین کشور دیگر را از مصادیق تجاوز برمیخواند. او بیان کرد که در نبود هرگونه توجیه حقوقی معتبر برای توسل به زور، حمله نظامی ایالات متحده به ایران، فعل متخلفانه بینالمللی محسوب میشود.
بر اساس حقوق مسئولیت دولتها، هرگاه رفتاری قابل انتساب به یک دولت، ناقض تعهدات بینالمللی آن باشد، آن دولت مسئولیت بینالمللی پیدا میکند. این مسئولیت، پیامدهای حقوقی مشخصی در پی دارد: دولت موظف است در صورتی که رفتار متخلفانه همچنان ادامه دارد، به آن پایان دهد؛ تضمینها و اطمینانهای مقتضی مبنی بر عدم تکرار آن ارائه کند و خسارات وارده را بهطور کامل جبران کند.
این هشدار، بر این نکته تاکید میکند که اگر اجازه داده شود قدرت بر قانون غلبه کند، ایران تنها قربانی این وضعیت نخواهد بود، بلکه بنیانهای نظم حقوقی بینالمللی و اعتبار منشور ملل متحد نیز در معرض خطر قرار میگیرد.