قطعنامه ۲۸۱۷: ایران بهعنوان متجاوز شناخته شد، اما متجاوزان بدون پاسخگویی باقی ماندند
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اقتصاد

در ۱۱ مارس ۲۰۲۶، شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۲۸۱۷ را تصویب کرد که ایران را بهعنوان متجاوز محکوم میکرد، در حالی که حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران را نادیده میگرفت. این اقدام، جایگاه قربانی و متجاوز را در میان کشورهای غرب آسیا معکوس کرد.
در ۱۱ مارس ۲۰۲۶، شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۰۱۱۹مین نشست خود قطعنامه ۲۸۱۷ را با ۱۳ رای موافق، بدون رای مخالف و با ۲ رای ممتنع (چین و روسیه) تصویب کرد.
این قطعنامه، جمهوری اسلامی ایران را به دلیل «حملات فاحش» علیه کشورهای عربی خلیج فارس و اردن و ایجاد مانع در دریانوردی تنگه هرمز محکوم کرد، اما در برابر تجاوز نظامی مشترک ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ سکوتی کامل داشت.
به گفتهٔ محمدجواد ظریف، این قطعنامه اقدامی یکطرفه است که در آن جایگاه قربانی و متجاوز معکوس میشود؛ ایران بهعنوان متجاوز شناخته میشود در حالی که متجاوزان (آمریکا و اسرائیل) از پاسخگویی معاف میمانند.
در متن قطعنامه، هیچ اشارهای به حملات موشکهای آمریکایی و جنگندههای اسرائیلی به خاک ایران در مسقط و پایتختهای منطقهای وجود ندارد و بهطور کامل به تجاوزهای این دو کشور اشاره نکرده است.
چین و روسیه در توضیح آرای ممتنع خود تاکید کردند که این قطعنامه، یک مناقشه را از اقدامات تجاوزکارانه آغازین آن تهی میکند و صرفاً واکنشهای دفاعی کشوری که نخست مورد حمله قرار گرفته نکوهش میکند.
این اقدام، بهنظر میرسد که از قدرت شورای امنیت برای صحه گذاشتن بر تجاوز استفاده میکند و جایگاه حقوقی «متجاوز» و «قربانی» را وارونه میکند.
پیشتاریخ این مناقشه به خروج ایران از برجام و جنگ اقتصادی برمیگردد؛ ایران پس از برجام، بخشهای کلیدی زیرساختهای غنیسازی خود را برچید و بخش عمده ذخایر اورانیوم غنیشدهاش را به خارج منتقل کرد، در حالی که ایالات متحده در ۸ مه ۲۰۱۸ بهصورت یکجانبه اجرای برجام را متوقف کرد و تحریمهای گستردهای را اعمال کرد.
این تحریمها، فشار اقتصادی بر ایران را بهصورت گستردهتری اعمال کردند و باعث شد که کشورهای ثالث مجبور به انتخاب میان روابط تجاری با ایران و دسترسی به اقتصاد آمریکا شوند؛ اقدام که توسط ایران و سایر اعضای برجام بهعنوان نقض آشکار قطعنامه ۲۲۳۱ تلقی شد.