مذاکرهٔ دیپلماسی؛ ابزار یا بستر برای عملیات روانی؟
منتشرشده: · جهان

در گفتگویی با دکتر داود غرایاق زندی، استاد علوم سیاسی، نکتهٔ مهمی مطرح شد: مذاکرات میتوانند بهعنوان فرصت برای آمادهسازی اقدام نظامی یا حتی عملیات روانی و پروپاگاندا به کار روند. این دیدگاه، نقش مشترک دیپلماسی، نظامی و رسانه را برجسته میکند.
دکتر داود غرایاق زندی، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، در گفتگویی با رسانهای اشاره کرد که مذاکرات را نمیتوان صرفاً به دیپلماتهای وزارت امور خارجه متکی دانست. او افزود که در شکلهای جدید مذاکره، نظامیان و ژنرالها نیز وارد میشوند و رسانهها و ارتباطات نقش مهمی دارند.
از گفتهٔ زندی، در دورههای نخست مذاکراتی که در دولت دکتر پزشکیان مطرح شد، بهطور واضح متوجه ماهیت اتفاقی که در حال وقوع بود، نشدیم. او تاکید کرد که شناخت دقیق فضای طرف مقابل و درک اینکه او از ما چه میخواهد و با چه نگاهی وارد مذاکره شده است، اهمیت زیادی دارد.
در این راستا، زندی توضیح داد که در دیپلماسی اجبار، هدف از مذاکره ممکن است خرید زمان، وادار کردن طرف مقابل به سازش یا حتی آمادگی برای اقدام نظامی باشد. بهعنوان مثال، در بحثهای مرتبط با برنامه هستهای، ممکن است هدف این باشد که زمان بیشتری در اختیار داشته باشیم تا در آن فرصت، آزمایشهای هستهای موردنظر خود را انجام دهیم.
علاوه بر این، او به مفهوم «هوش هیجانی» اشاره کرد؛ یعنی وارد مذاکره شویم تا ببینیم طرف مقابل چه میگوید، چه برداشتی از موضوع دارد و حتی نگاه او به ما چیست. او پرسید که آیا آمریکاییها تصور میکردند که ما در چنین شرایطی میتوانیم دوام بیاوریم یا اینکه در نهایت به سمت حمله خواهند رفت؟ به نظر میرسد در این زمینه تفاوتهای جدی در برداشت طرفین وجود داشته است؛ بهگونهای که حتی در جریان مذاکرات نیز دو طرف متوجه این تفاوتها نشدند.
در نهایت، زندی هشدار داد که طرف مقابل ممکن است با هدف فریب وارد مذاکره شود؛ برای مثال، در حالی با شما مذاکره کند که قصد دارد از وضعیت تاسیسات شما اطلاعات به دست آورد و سپس به آنها حمله کند. او تاکید کرد که در چنین شرایطی باید احتمال فریب را در نظر گرفت و اجازه ندهید آمادگی نظامی شما تحت تاثیر مذاکرات قرار بگیرد.
بهطور خلاصه، او گفت که مذاکره در این شرایط، رابطهای چندوجهی و پیچیده است و باید ابعاد مختلف آن را در نظر گرفت. او افزود که نه جنگ و نه مذاکره لزوماً نباید صرفاً در اختیار دیپلماتها یا نظامیان باشد؛ بلکه این حوزهها باید بهصورت مشترک و هماهنگ عمل کنند.