ورود آببندانهای مازندران به چرخه ماهیگیری و برقرسانی
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اقتصاد · مازندران

خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: آببندانهای مازندران که سالها یکی از پشتوانههای اصلی تامین آب کشاورزی استان بودهاند، اکنون ظرفیت ایفای نقشی فراتر از ذخیره آب را دارند؛ از پشتیبانی شالیزارها و تولید ماهیان گرمابی تا بهرهگیری از…
خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: آببندانهای مازندران که سالها یکی از پشتوانههای اصلی تامین آب کشاورزی استان بودهاند، اکنون ظرفیت ایفای نقشی فراتر از ذخیره آب را دارند؛ از پشتیبانی شالیزارها و تولید ماهیان گرمابی تا بهرهگیری از انرژی خورشیدی.
راهاندازی نخستین نیروگاه خورشیدی شناور ایران با ظرفیت ۱.۲ مگاوات در آببندان گاودشت بابل، نمونهای از این رویکرد چندمنظوره است؛ ظرفیتی که در کنار احیا و لایروبی آببندانها میتواند به تقویت امنیت غذایی، توسعه اقتصاد روستایی و گسترش انرژیهای تجدیدپذیر در مازندران کمک کند.
مازندران به دلیل گستردگی اراضی کشاورزی و وابستگی بخش مهمی از تولیدات آن به منابع آب، نیازمند مدیریت موثر ذخایر آبی است. در این میان، آببندانها بهعنوان بخشی از زیرساخت بومی مدیریت آب، علاوه بر تامین بخشی از نیاز آبی شالیزارها، زمینه فعالیتهای اقتصادی دیگری از جمله پرورش ماهی و ایجاد اشتغال در مناطق روستایی را فراهم کردهاند.
اکنون با راهاندازی نیروگاه خورشیدی شناور در آببندان گاودشت بابل، امکان بهرهگیری از این پهنههای آبی برای تولید انرژی نیز مطرح شده است؛ تجربهای که ضرورت نگاه یکپارچه به کارکردهای آببندانها را بیش از گذشته برجسته میکند.
ساماندهی آببندانها زمینهساز جهش اقتصادی است
مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران، در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت آببندانهای استان در مدیریت منابع آب و تقویت اقتصاد کشاورزی اظهار کرد: بیش از یکهزار آببندان در مازندران وجود دارد که ساماندهی و احیای آنها میتواند در بهبود ذخیرهسازی آب و پشتیبانی از فعالیتهای کشاورزی نقش موثری داشته باشد.
وی با تاکید بر ضرورت لایروبی، مرمت و اصلاح سازههای آببندانها افزود: افزایش ظرفیت ذخیره آب و بهبود وضعیت زیرساختی این سازهها، امکان بهرهبرداری موثرتر از منابع موجود را فراهم میکند و میتواند در کاهش فشار ناشی از کمآبی بر بخش کشاورزی موثر باشد.
استاندار مازندران با اشاره به اینکه ایجاد زیرساختهای جدید آبی نیازمند منابع مالی و زمان قابل توجهی است، ساماندهی ظرفیتهای موجود را یکی از راهکارهای قابل پیگیری برای مدیریت منابع آب دانست و بر استفاده از ظرفیتهای سرمایهگذاری و تامین منابع مالی برای اجرای طرحهای احیا تاکید کرد.
یونسی رستمی، توزیع هدفمند آب و توجه به نیاز کشاورزان و ساکنان مناطق پیرامونی را از الزامات مدیریت آببندانها برشمرد و گفت ساماندهی این سازهها میتواند به پایداری تامین آب کشاورزی، افزایش سطح زیرکشت در اراضی مستعد و بازگشت برخی زمینهای رهاشده به چرخه تولید کمک کند.
وی با اشاره به آثار اقتصادی احیای آببندانها افزود: این اقدامات علاوه بر پشتیبانی از تولید محصولات کشاورزی، میتواند به رونق فعالیتهای اقتصادی در روستاها و تقویت سهم بخش کشاورزی در اقتصاد استان منجر شود.
استاندار مازندران با تاکید بر ضرورت تسریع در اجرای برنامه جامع ساماندهی آببندانها، این سازهها را بخشی از ظرفیتهای مهم استان برای مدیریت منابع آب و تقویت تولید دانست.
نیروگاه خورشیدی شناور؛ تجربه تازه در آببندان گاودشت بابل
راهاندازی نخستین نیروگاه خورشیدی شناور ایران با ظرفیت ۱.۲ مگاوات و با استفاده از قطعات داخلی در آببندان گاودشت بابل، امکان تازهای را برای بهرهگیری از عرصههای آبی در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر مطرح کرده است.
در این الگو، تجهیزات خورشیدی روی سازههای شناور مستقر میشوند و از تابش خورشید برای تولید برق استفاده میکنند. اجرای این طرح در یک آببندان، زمینه بررسی امکان توسعه فناوری مشابه در دیگر پهنههای آبی مناسب را فراهم میکند؛ البته گسترش آن نیازمند مطالعات فنی، اقتصادی و زیستمحیطی است.
۷۰۴ آببندان در خدمت تامین آب شالیزارها
اسدالله تیموری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران، در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت آببندانها در تامین آب اراضی کشاورزی اظهار کرد: این سازهها در پشتیبانی از تولید محصولات کشاورزی استان نقش مهمی دارند و احیا و نگهداری اصولی آنها میتواند به استفاده موثرتر از منابع آبی کمک کند.
وی با تاکید بر ضرورت لایروبی و مرمت آببندانها افزود: حفظ ظرفیت ذخیرهسازی آب، اصلاح بخشهای آسیبدیده و نگهداری مستمر این زیرساختها برای پایداری تولید کشاورزی اهمیت دارد.
تیموری با اشاره به نقش آببندانها در پایداری تولید محصولات راهبردی، بهرهبرداری اصولی از این ظرفیتها را نیازمند برنامهریزی مستمر، تامین منابع مالی و مشارکت بهرهبرداران دانست.
در کنار کارکرد کشاورزی، امکان استفاده از برخی آببندانها برای فعالیتهای مکمل نیز قابل بررسی است؛ با این شرط که هرگونه طرح جدید، از جمله استقرار تجهیزات خورشیدی شناور، بر اساس شرایط فنی و طبیعی همان منطقه و با حفظ نیازهای آبی کشاورزان اجرا شود.
تولید سالانه ۱۵۰۰ تن ماهی گرمابی در آببندانهای چهار شهرستان
نیما حسینزاده، مدیرکل شیلات مازندران، در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت آببندانهای استان در توسعه آبزیپروری اظهار کرد: ۲۳ قطعه آببندان در شهرستانهای بابل، بابلسر، فریدونکنار و محمودآباد با مجموع مساحت حدود ۴۰۰ هکتار، در حوزه تولید ماهیان گرمابی فعالیت دارند.
وی با بیان اینکه تولید سالانه این آببندانها به حدود یکهزار و ۵۰۰ تن ماهی گرمابی میرسد، افزود: فعالیتهای آبزیپروری در این مجموعهها زمینه ایجاد ۸۰ فرصت شغلی مستقیم را فراهم کرده است.
مدیرکل شیلات مازندران با اشاره به اهمیت ظرفیتهای موجود در آببندانها، توسعه بهرهبرداری اصولی از این پهنههای آبی را فرصتی برای تقویت تولید ماهی و اشتغال در مناطق روستایی دانست.
تداوم این فعالیت به حفظ کیفیت آب، رعایت ظرفیت زیستی هر آببندان و هماهنگی میان نیازهای آبزیپروری و کشاورزی وابسته است. مدیریت اصولی میتواند به حفظ ظرفیت تولید و پایداری اشتغال مستقیم ایجادشده کمک کند.
کشاورزی، پرورش ماهی و تولید برق خورشیدی، سه حوزهای هستند که میتوانند در برنامهریزی آینده آببندانهای مازندران مورد توجه قرار گیرند؛ اما بهرهگیری همزمان از این ظرفیتها به معنای مناسب بودن همه آببندانها برای تمام فعالیتها نیست.
در هر منطقه، ابتدا باید نیازهای کشاورزی، میزان ذخیره آب و شرایط طبیعی آببندان مشخص شود. سپس امکان توسعه فعالیتهای مکمل بر اساس مطالعات تخصصی ارزیابی شود. این رویکرد میتواند از ایجاد تعارض میان مصارف مختلف آب جلوگیری کند و زمینه استفاده موثرتر از زیرساختهای موجود را فراهم آورد.
در بخش انرژی، امکان اتصال به شبکه برق، هزینه سرمایهگذاری و نگهداری، شرایط اقلیمی و آثار احتمالی تجهیزات بر زیستبوم باید بررسی شود. در حوزه آبزیپروری نیز کیفیت آب و ظرفیت زیستی هر پهنه اهمیت دارد؛ همانطور که در کشاورزی، زمان دسترسی به آب و نحوه توزیع آن میان بهرهبرداران تعیینکننده است.
ازاینرو، تجربه نیروگاه خورشیدی شناور گاودشت بابل میتواند زمینه بررسی بیشتر این الگو را فراهم کند، اما توسعه آن در دیگر آببندانها به مطالعات و ارزیابیهای جداگانه نیاز دارد.
آببندانها؛ فرصتی برای تقویت اقتصاد روستایی
آببندانهای مازندران بخشی از زیرساخت تولید و معیشت روستایی استان هستند. تامین آب شالیزارها، تولید ماهی و امکان بهرهگیری از انرژی خورشیدی، هر یک میتواند بخشی از ظرفیت اقتصادی این سازهها را فعال کند؛ به شرط آنکه برنامهریزی، سرمایهگذاری و نگهداری در کنار هم قرار گیرند.
احیای آببندانها بهتنهایی همه مشکلات تامین آب استان را برطرف نمیکند، اما میتواند یکی از اجزای مهم مدیریت منابع آب باشد؛ بهویژه هنگامی که با بهبود توزیع، نگهداری مستمر و مشارکت بهرهبرداران همراه شود. به همین ترتیب، نیروگاه خورشیدی شناور نیز راهکاری یکسان برای همه آببندانها نیست و باید متناسب با شرایط هر منطقه بررسی شود.
آنچه اهمیت دارد، عبور از نگاه تککارکردی و تدوین برنامهای متناسب با ظرفیت هر پهنه آبی است. در این چارچوب، آببندانها میتوانند علاوه بر ایفای نقش سنتی خود در کشاورزی، زمینه فعالیتهای اقتصادی مکمل را نیز فراهم کنند و به تقویت تولید، اشتغال روستایی و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر کمک برسانند.
آینده این سرمایههای بومی به کیفیت مدیریتی وابسته است که بتواند میان امنیت غذایی، نیازهای کشاورزی، توسعه آبزیپروری، فرصتهای انرژی پاک و حفاظت از محیطزیست توازن برقرار کند. تجربه گاودشت بابل فرصتی برای بررسی این مسیر فراهم کرده است؛ مسیری که با برنامهریزی علمی، تامین مالی پایدار و مشارکت بهرهبرداران میتواند نقش آببندانهای مازندران را در اقتصاد استان گستردهتر کند.