گزارش سازمان ملل: سرکوب در ایران در دورهٔ جنگ با آمریکا و اسرائیل افزایش یافت
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران · اخبار جنگ

گزارشگر سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، مای ساتو، به بررسی دوره فوریه تا اوت ۲۰۲۶ پرداخت و به اعدامها، بازداشتهای گسترده، قطع اینترنت و تاثیرات اقتصادی و زیستمحیطی اشاره کرد.
گزارشگر سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، مای ساتو، در روز چهارشنبه ۲۸ اکتبر، به توضیح گزارش تازهٔ خود دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران پرداخت. این گزارش که در ماه سپتامبر منتشر شد، دوره فوریه تا اوت ۲۰۲۶ را بررسی میکند و شرحی از اعدامها، محاکمههای ناعادلانه، فشار بر خانوادهها، قطع اینترنت، آسیبهای اقتصادی و تخریب محیط زیست ارائه میدهد.
ساتو در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «امنیت در برابر حملات خارجی و حفاظت از مردم در برابر نقض حقوق بشر در داخل کشور، دو گزینه جایگزین یکدیگر نیستند.» او افزود که مردم ایران در حال حاضر از هیچیک از این دو برخوردار نیستند و هزاران خانواده، هم در اثر حملات نظامی و هم بر اثر استفاده نیروهای حکومتی از نیروی مرگبار و اجرای احکام اعدام، داغدار و آسیبدیده شدهاند.
طبق گزارش ساتو، دستکم ۳۴ نفر در ارتباط با اعتراضات دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ اعدام شدهاند. او به روند سریع و ناعادلانهٔ دادگاهها اشاره کرد و گفت که جلسات دادگاه گاهی به صورت آنلاین و در چند دقیقه برگزار میشوند و اعترافات اجباری ظرف چند روز پس از بازداشت از تلویزیون پخش میشوند. در همین زمان، دهها متهم در پروندههایی که مجازات اعدام در آنها مطرح بوده، همزمان محاکمه میشوند.
سازمان دیدهبان حقوق بشر گزارش داد که از ۱۸ مارس تا پایان اوت ۲۰۲۶ دستکم ۵۹ مرد را با اتهامهای سیاسی و امنیتی اعدام کردهاند. در این میان، دستکم ۲۹ نفر از آنان در ارتباط با اعتراضات دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ بازداشت شده بودند. برخی از اعدامشدگان ۱۸ یا ۱۹ سال داشتند و در برخی پروندهها، روند رسیدگی از بازداشت تا اجرای حکم تنها چند هفته طول کشیده است. اعترافات متهمان در مواردی با ادعای شکنجه و اجبار همراه بوده است.
سازمان عفو بینالملل در گزارش خود در ماه مه اعلام کرد که پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، بیش از شش هزار نفر در ایران بازداشت شدهاند؛ از جمله معترضان، روزنامهنگاران، وکلا، مدافعان حقوق بشر و اعضای اقلیتهای قومی و مذهبی. این سازمان از اجرای دستکم ۳۹ اعدام با انگیزه سیاسی در آن دوره خبر داد.
ساتو اشاره کرد که سرکوب به بازداشتشدگان محدود نمانده است. خانوادههای معترضان کشتهشده برای پیگیری حقیقت و مطالبه پاسخگویی با تهدید و فشار مواجه شدهاند؛ از جمله تهدید به تعقیب قضایی و توقیف داراییها. در برخی موارد، خانوادهها برای برگزاری مراسم خاکسپاری با محدودیت روبهرو شدهاند. او همچنین نگرانی دربارهٔ سرنوشت افرادی که بازداشت شدهاند یا محل نگهداری و وضعیتشان به خانوادهها اعلام نشده است، بیان کرد.
یکی از نکات مهم گزارش، نقش قطع اینترنت در تشدید آسیبپذیری مردم است. قطع ارتباطات، علاوه بر محدود کردن آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات، مانع آن شده که شهروندان بهموقع دربارهٔ حملات نظامی هشدار دریافت کنند، از امنیت نزدیکان خود مطلع شوند یا موارد نقض حقوق بشر را مستند کنند. ساتو همچنین به وضعیت زندانیانی اشاره کرد که هنگام حملات هوایی در سلولهای خود محبوس مانده بودند؛ در برخی موارد، درهای بخشهای زندان جوش داده شده بود و زندانیان امکان خروج نداشتند. در چنین شرایطی، قطع ارتباطات و محدودیت دسترسی به اطلاعات، خطر را برای افراد بازداشت شده افزایش داده است.
گزارش همچنین به محدودیتهای قانونی و امنیتی علیه کسانی که اطلاعات را با رسانههای خارجی به اشتراک میگذارند هشدار میدهد؛ در شرایطی که اتهامهای امنیتی و جاسوسی میتوانند به مجازاتهای سنگین، از جمله اعدام، منجر شوند.
ساتو تاکید کرد که گزارش او تنها بر بازداشت و اعدام تمرکز ندارد. او اشاره کرد که خانوارهای ایرانی پیش از آغاز حملات نیز به دلیل سالها سیاستگذاری ناکارآمد و مشکلات اقتصادی آسیبپذیر شده بودند و جنگ، تحریمها و قطع اینترنت این وضعیت را وخیمتر کردهاند.