انجمن علمی روانپزشکان ایران درباره کمبود داروهای روانپزشکی هشدار داد
منتشرشده: · سلامت

سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران اعلام کرد که کمبود برخی داروهای روانپزشکی در ماههای اخیر گستردهتر و نگرانکنندهتر شده است و ممکن است باعث بیثباتی وضعیت بیماران و افزایش نیاز به بستری شود.
سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران، امیرحسین جلالی ندوشن، در خصوص بحران کمبود داروهای روانپزشکی گفت که این مشکل پیش از جنگها نیز وجود داشته و انجمن در مقاطع مختلف آن را به مسئولان گزارش کرده است. بر اساس گزارشهای دریافتی انجمن، وضعیت در ماههای اخیر گستردهتر و نگرانکنندهتر شده است.
جلالی ندوشن افزود که کمبود دارو به این معنا نیست که هیچ دارویی در دسترس نیست یا همه داروها نایاب شدهاند؛ بلکه باید درباره اقلام مشخص، شکل دارویی و وضعیت دسترسی در مناطق مختلف کشور صحبت کرد. وجود دارو در زنجیره تامین لزوماً به معنای دسترسی بهموقع بیمار به آن نیست.
سخنگوی انجمن بر نقش توان مالی بیماران تاکید کرد؛ ممکن است دارو در بازار موجود باشد، اما بیمار توان پرداخت هزینه آن را نداشته باشد. برخی داروهای مورد استفاده بیماران نیز تحت پوشش بیمه نیستند و افزایش قیمتها این شکاف را تشدید میکند. در تجربه بالینی، بیماران به دلیل هزینهها خواهان استفاده از داروهای ارزانتر هستند و گاهی پزشک به دلیل نبود داروی موردنظر یا ناتوانی بیمار در خرید آن، مجبور به صرفنظر از درمانی مطلوب میشود.
به گفته وی، درمان بسیاری از اختلالات روانپزشکی طولانیمدت است و کمبود یا گرانی دارو میتواند تداوم درمان و ثباتی را که بیمار گاه بهسختی به دست آورده است، مختل کند. جستوجوی مکرر برای یافتن دارو نیز فشار روانی و اقتصادی مضاعفی به بیمار و خانواده او تحمیل میکند.
سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران اشاره کرد که انجمن نظام آماری متمرکزی برای تعیین تعداد بیمارانی که با وقفه درمان مواجه شدهاند یا میزان تغییر نسخهها در اختیار ندارد؛ بنابراین، درباره ابعاد عددی این پیامدها باید با احتیاط اظهارنظر کرد.
این روانپزشک با اشاره به امکان استفاده از داروهای جایگزین در شرایط کمبود اظهار کرد که روانپزشکان در عمل، هرجا امکان و توجیه بالینی وجود داشته باشد، از جایگزین استفاده میکنند؛ اما جایگزینی همیشه راهحلی ساده و بدون هزینه نیست. باید مشخص شود که منظور از جایگزینی، تغییر شرکت تولیدکننده همان دارو، تغییر شکل دارویی یا تجویز دارویی دیگر است؛ زیرا هر یک از این موارد تصمیم درمانی متفاوتی محسوب میشود.
جلالی ندوشن تاکید کرد که در بیمارانی که به ثبات درمانی رسیدهاند، هرگونه تغییر در فرآورده دارویی یا برنامه درمانی باید با ارزیابی و نظارت پزشک انجام شود. نمیتوان فرض کرد که همه جایگزینها برای تمام بیماران نتایج یکسانی دارند.
به گفته وی، نگرانی انجمن این است که تغییر ناخواسته در روند درمان برخی بیماران، به بیثباتی وضعیت آنان و افزایش نیاز به مراقبتهای درمانی یا بستری منجر شود؛ پیامدهایی که هزینههای آن هم بر بیمار و خانواده و هم بر نظام سلامت تحمیل خواهد شد. از این رو، تجویز داروی جایگزین میتواند بخشی از مدیریت بالینی کمبود باشد، اما جایگزین تامین پایدار دارو نیست. درمان نیز باید تا حد امکان بر اساس نیاز بیمار صورت گیرد و کمبود دارو یا ناتوانی مالی نباید به عامل اصلی تعیینکننده نسخه تبدیل شود.
وی همچنین با اشاره به پیامدهای احتمالی اختلال در روند درمان بیماران روانپزشکی گفت: بیثبات شدن وضعیت بیماران ممکن است نیاز به بستری را افزایش دهد و فشار بیشتری بر بیمارستانها، بیمهها و وزارت بهداشت وارد کند. با این حال، برای تعیین میزان افزایش بستری یا ابعاد اختلال در درمان، به دادههای دقیق نیاز داریم.