مباحث حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان و تاثیر آن بر روابط با ترکیه
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

محدودیتهای حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان باعث شد بحثی دربارهٔ سکولاریسم و حاکمیت ملی شکل بگیرد که در روابط با ترکیه حساسیت پیدا کرده است.
محدودیتهای اعمالشده بر حجاب دختران دانشآموز در جمهوری آذربایجان، ابتدا در حوزهٔ مدارس مطرح شد و سپس به بحثی دربارهٔ تاثیر ترکیه بر تحولات داخلی کشور تبدیل شد. جمهوری آذربایجان اعلام کرد که سیاستهای داخلیاش را خود تعیین میکند و این محدودیتها صرفاً به منظور رعایت لباسفرم و سکولار بودن آموزش است، نه ممنوعیت حجاب.
متن قانون جدید حجاب، واژهٔ «حجاب» یا «روسری» را ذکر نکرده و بر رعایت لباسفرم مدارس تاکید میکند. با این حال، گزارشهایی مبنی بر اجرای این مقررات در برخی مدارس، باعث شد موضوع در ترکیه به بحثی دربارهٔ ممنوعیت حجاب تبدیل شود. منتقدان در ترکیه بهخصوص از زاویهٔ آزادیهای دینی، این محدودیتها را مورد انتقاد قرار میدهند.
در این میان، رهبری جمهوری آذربایجان، الهام علیاف، در سخنرانیهایش تاکید کرده است که سیاستی مستقل و سنجیده دنبال میشود و مسیر خود را میروید. او در یکی از سخنرانیهایش گفت: «در جمهوری آذربایجان سیاستی سنجیده و مستقل دنبال میشود. ما مسیر خودمان را میرویم. این مسیر، مسیر توسعه و پیشرفت است و در این راه دستاوردهای بزرگی داشتهایم.»
برخی تحلیلگران سیاسی، موضع علیاف را با الگوی سکولار مصطفی کمال آتاتورک مقایسه کردهاند. زاهد اروج، نماینده مجلس و حامی دولت، او را «وارث سیاسی حیدر علیاف» و «وارث سیاسی مصطفی کمال آتاتورک» خوانده است. این مقایسهها در حین مناقشه با ترکیه بر سر سکولاریسم، بهنظر میرسد بهعنوان یک تاکتیک برای نشان دادن برتری در این جدال سیاسی باشد.
در جریان این مناقشه، جمهوری آذربایجان ۳۱ نفر از افراد نزدیک به دولت رجب طیب اردوغان را در فهرست سیاه قرار داده و هفت نفر را تحت پیگرد بینالمللی قرار داده است. در عین حال، برخی رسانههای طرفدار دولت، او را نهتنها متحد ترکیه معرفی میکنند، بلکه بر سکولاریسم و حاکمیت ملی تاکید دارند و در صورت لزوم مرز تعیین میکنند.
این موضوع در یک نشست سازمان ملل، زمانی که نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو سخنرانی کرد، بهجلو آمد. در آن نشست، دیپلماتهای ترکیه سالن را ترک کردند اما نماینده جمهوری آذربایجان در سالن ماند. رجب طیب اردوغان در همان نشست، کسانی را که دختران را از پوشیدن روسری در مدارس منع میکنند، بهشدت محکوم کرد.
بهطور کلی، این مناقشه بیش از آنکه دربارهٔ متن قانون باشد، دربارهٔ نحوهٔ تفسیر و اجرای آن در ورودی مدارس است. نماینده نزدیک به دولت، زاهد اروج، در گفتوگو با رسانهها پذیرفت که وزارت آموزش باید مقررات را برای دانشآموزان بهتر توضیح دهد.