مطالعه درباره نقش مبل در زندگی روزمره
منتشرشده: · فرهنگ و هنر

یک پژوهشگر معماری در سال ۲۰۰۱ درباره نقش مبل در خانه و زندگی روزمره تحقیق کرد و نشان داد که مبل بیش از یک وسیله نشستن، بخش مهمی از خاطرات و روابط خانوادگی است.
در سال ۲۰۰۱، بیرگیتا میچل، پژوهشگر معماری در دانشگاه لوند سوئد، رساله دکتریاش را درباره مبل نوشت. عنوان رساله «زندگی با مبل: معنای یک وسیله در طراحی خانه و زندگی در خانه» بود و در آن به بررسی نقش مبل در خانه پرداخته شد.
مطالعه میچل با دنبال کردن تجربه خانوادهها در طراحی و چیدمان خانههایشان نشان داد که مبل فقط وسیلهای برای نشستن نیست. جای مبل در خانه مهم است؛ اینکه رو به تلویزیون باشد یا پنجره، اینکه از روی آن بتوان بچهها را دید، با دیگران حرف زد یا بخشی از خانه را زیر نظر داشت. مبل به تدریج به یکی از نقاطی تبدیل میشود که بخش مهمی از زندگی روزمره در آن اتفاق میافتد. مبل با خاطره، سلیقه، روابط خانوادگی و تصویری که آدم از خانه دارد گره میخورد.
در زندگی امروزی، مبل فقط وسیلهای نیست که آدم روی آن بنشیند و تلویزیون تماشا کند. ممکن است روی آن بخوابد، وقتی تنهاست غذایش را همانجا بخورد یا لحظههای عاشقانهای را با کسی که دوست دارد روی آن بگذراند. گاهی روی مبل کتاب میخواند، با تلفن حرف میزند، چرت میزند یا ساعتها بیآنکه کار خاصی انجام دهد، در آن فرو میرود. مبل شاهد لحظههایی است که شاید هیچوقت در عکسهای خانوادگی ثبت نشوند، اما بخش مهمی از زندگی را میسازند.
فکر کردن درباره مبل مرا به دوران نوجوانیام در رشت میبرد. در آن زمان، در خانه ما و خانه همسایهها مبل نبود. مبل بهعنوان وسیلهای متعلق به خانوادههای متموّل محسوب میشد و وجود آن در خانه، نشانهای از شکل دیگری از زندگی بود. برخی پژوهشها، از زمانهای دور، مبلمان در میان مردم، بیشتر جنبه تجملی و تزئینی داشت (آل علی، 1400).
در نوجوانی، برای بعضی افراد، مبل را بخشی طبیعی از خانهشان تصور میکردیم. مثلاً فکر میکردیم معلم زبان انگلیسیمان حتماً در خانه مبل دارد. ما هیچوقت خانهاش را ندیده بودیم، اما در ذهن مان خانه یک معلم زبان نمیتوانست کاملاً شبیه خانه ما باشد. احتمالاً پذیرایی مرتبی داشت، با مبلهایی که ما هنوز نداشتیم و وسایلی که برایمان نشانه یک زندگی متفاوت بود.
سریالهای تلویزیونی نیز در این میان تاثیر داشتند. پیش از آنکه مبل به بسیاری از خانههای ما برسد، آن را در تلویزیون دیده بودیم. آدمهای سریال روی مبل مینشستند، مهمانها روی مبل پذیرایی میشدند و اتاق نشیمن با مبلهایش بخشی از تصویر یک خانه بود. ممکن بود مبل هنوز در خانه ما نباشد، اما کمکم در ذهن ما جا میگرفت که خانهای که مبل دارد، چه شکلی است.
یادم هست وقتی به خانه بعضی از دوستانم میرفتم، اتاقی بود که همیشه برایم مرموز بود؛ انگار رازی در آن وجود داشت. درِ آن اتاق معمولاً بسته بود و گاهی به تصادف باز میشد. اگر در باز میماند، بوی نفتالین به مشام میرسید؛ بویی آشنا در خانههای گیلان که آن روزها زیاد از آن استفاده میشد. درست حدس زدهاید؛ آن اتاق مبل داشت. مبلها آنجا برای نشستن هر روز نبودند. انگار برای روز دیگری نگه داشته میشدند؛ برای مهمانهای مهم، برای خواستگاری، برای مراسمی که خانه باید شکل دیگری پیدا میکرد.
به طور خلاصه، مبل بهتدریج از یک وسیله معمولی فراتر میرود و با خلوت، صمیمیت، عادتها و خاطرات ما گره میخورد. این پژوهش و خاطرات شخصی نشان میدهد که مبل نقش مهمی در شکلگیری فضای خانوادگی و فرهنگی دارد.