دشمنان در شنژن؛ نشست سهجانبه بدون توافق بر پایان جنگ ایران
منتشرشده: · اقتصاد · اخبار جنگ

در نشست دوجانبه و سهجانبه در شنژن، رهبران آمریکا، چین و روسیه بهدنبال کاهش خطرات هستهای و افزایش عرضه نفت بودند، اما هیچ تعهد مشخصی برای پایان جنگ ایران و تنگه هرمز اعلام نشد.
نکات کلیدی
- هیچ توافق مشخصی برای پایان جنگ ایران در نشست شنژن اعلام نشد
- پکن و مسکو با دلایل اقتصادی و امنیتی متفاوتی درگیر مذاکرات هستند
- چین و روسیه در حال حاضر نمیتوانند بهطور کامل بهعنوان میانجی برای توافق جامع عمل کنند
دونالد ترامپ در دیدار دوجانبه با شی جینپینگ دربارهٔ حفظ تنگه هرمز و جلوگیری از دسترسی ایران به سلاح هستهای صحبت کرد، اما در بیانیه پایانی نشست سهجانبه، نامی از ایران یا تنگه هرمز نیامد. رهبران سه کشور بر افزایش عرضه فرآوردههای نفتی و ادامه گفتوگو دربارهٔ کاهش خطرات هستهای توافق کردند، اما توضیح ندادند که این تعهدات چگونه میتواند به حل اختلاف تهران و واشنگتن کمک کند. مقامهای آمریکایی روشن نکردند که ترامپ چه نقشی برای چین و روسیه در پایان دادن به جنگ در نظر گرفته یا از آنها چه درخواستی کرده است. ارزیابیهای منتشرشده پس از نشست نشان میدهد مشکل، تنها دشواری مذاکره با ایران نیست؛ پکن و مسکو، با وجود نگرانی از پیامدهای جنگ، دلایل متفاوتی برای همکاری با واشنگتن دارند و پایان دادن به درگیری بر اساس خواستههای آمریکا، لزوماً در صدر اولویتهای آنها قرار ندارد. ترامپ پیش از نشست، در گفتوگو با فاکسنیوز، نیاز آمریکا به کمک چین و روسیه را رد کرد و با اشاره به حملات انجامشده علیه نیروهای دریایی، هوایی و پدافند ایران گفت: «ما به هیچ کمکی نیاز نداریم.» با این حال، تاکید او در دیدار با شی بر امنیت انتقال انرژی و برنامه هستهای ایران نشان میداد که این پرونده همچنان بخشی از گفتوگوی واشنگتن با پکن است. چین برای کاهش تنش انگیزه دارد، اما این انگیزه به معنای آمادگی برای پذیرفتن هزینههای میانجیگری یا واداشتن تهران به پذیرش شروط آمریکا نیست. اقتصاد چین به واردات انرژی و فروش کالا در بازارهای جهانی وابسته است و افزایش قیمت نفت و آسیب دیدن اقتصاد کشورهای واردکننده، به منافع آن لطمه میزند. رایان بروبست، از مدیران مرکز قدرت نظامی و سیاسی بنیاد دفاع از دموکراسیها، در گفتوگو با شبکه خبری الحره، این وضعیت را حاصل منافع متعارض چین توصیف کرده است: «پکن از مشغول بودن آمریکا در خاورمیانه سود میبرد، اما همزمان هزینه افزایش قیمت انرژی را میپردازد.» انتقال نیروها و تجهیزات آمریکایی به منطقه نیز به این محاسبه وزن بیشتری میدهد. بر اساس تحقیق «دیفنس وان» که در گزارش این شبکه به آن استناد شده، پنج فروند از ده ناوشکن نیروی دریایی آمریکا که معمولا در ژاپن مستقرند، به خاورمیانه اعزام شدهاند. ورود ناو هواپیمابر تئودور روزولت نیز برای مدتی کوتاه شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را به سه فروند رساند، پیش از آنکه ناو جورج واشنگتن منطقه را ترک کند. چنین تفاهمهایی، اگر شکل بگیرند، میتوانند بخشی از خطرات جنگ را کاهش دهند، بیآنکه چین مسئولیت تضمین اجرای یک توافق گسترده میان تهران و واشنگتن را بر عهده بگیرد. با این حال، در نشست شنژن هیچ سازوکار مشخصی برای رسیدن به این هدف اعلام نشد. جان ولفستال، کارشناس مسائل هستهای در موسسه «پکس ساپینس» و مقام پیشین شورای امنیت ملی آمریکا، معتقد است اختلاف اهداف و اولویتهای سه کشور، امکان پیشرفت درباره ایران را محدود کرده است.