اجرای طرح هوشمندسازی برای مهار سوءاستفاده از یارانه آرد

محمدرضا گودرزی پیش از ظهر یکشنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه اظهار کرد: برخلاف برخی اخبار منتشرشده، سهمیهبندی نان یا تعیین سقف خرید برای شهروندان در دستور کار این طرح نیست و تمرکز اصلی آن بر مقابله با سوءاستفادههای محدود از…
محمدرضا گودرزی پیش از ظهر یکشنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه اظهار کرد: برخلاف برخی اخبار منتشرشده، سهمیهبندی نان یا تعیین سقف خرید برای شهروندان در دستور کار این طرح نیست و تمرکز اصلی آن بر مقابله با سوءاستفادههای محدود از منابع یارانهای است.
وی افزود: افزایش هزینههای دولت در حوزه تامین آرد و نان و تداوم برخی تخلفات با وجود نظارتهای موجود، ضرورت استفاده از روشهای هوشمند برای مدیریت این زنجیره را افزایش داده است و بر همین اساس، استان مرکزی بهعنوان نخستین محل اجرای آزمایشی این برنامه انتخاب شد و اجرای آن از حدود ۱۷ روز پیش در استان آغاز شده است.
گودرزی با اشاره به پیوستن تدریجی سایر استانها به این طرح گفت: استان مرکزی حدود یک هفته تا ۱۰ روز زودتر از دیگر مناطق کشور وارد مرحله اجرا شد و در مدت اجرای آزمایشی، مشکل یا بازخورد منفی قابل توجهی گزارش نشد.
مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی با اشاره به آمارهای وزارت کشور اظهار کرد: متوسط مصرف ماهانه آرد برای هر نفر در کشور حدود هشت کیلوگرم و در استان مرکزی نزدیک به ۷.۳ کیلوگرم است، اما بررسی دادهها نشان میدهد برخی افراد در یک ماه بیش از ۱۰۰ کیلوگرم آرد مصرف کردهاند.
وی ادامه داد: طبق اطلاعات موجود، ۶۶ هزار و ۸۸۸ نفر در کشور مصرف ماهانه بیش از ۱۰۰ کیلوگرم آرد داشتهاند که مجموع مصرف ثبتشده آنان حدود یکهزار و ۱۸۳ تن بالاتر از میزان مورد انتظار برآورد شده است. این آمار مربوط به آرد مصرفی است و میزان نان حاصل از آن بیشتر خواهد بود.
گودرزی افزود: در استان مرکزی نیز حدود ۲۳۰ خانوار مصرف ماهانه بیش از ۱۰۰ کیلوگرم آرد داشتهاند، در مردادماه امسال فهرستی از سرپرستان خانوار با الگوی مصرف غیرمتعارف به استانداری ارسال شد تا موارد اعلامشده مورد بررسی قرار گیرد.
وی اظهار کرد: برآوردها نشان میدهد اختلاف میان مصرف متعارف و میزان ثبتشده برای این خانوارها، معادل بیش از ۶ میلیارد ریال یارانه در ماه است. برخی از این موارد برای بررسی بیشتر به دستگاههای مسئول ارجاع شده و در تعدادی از پروندهها نیز پلیس امنیت اقتصادی ورود کرده است.
شناسایی شیوههای مختلف سوءاستفاده از یارانه نان
گودرزی با بیان اینکه تخلفات حوزه آرد و نان صرفاً به عملکرد نانواییها محدود نمیشود، گفت: بررسیها نشان داده است بخشی از انحرافها از طریق خریدهای تکراری و غیرعادی نان صورت میگیرد.
وی به یکی از پروندههای شناساییشده اشاره کرد و افزود: در یک مورد، فردی که خود مالک نانوایی بود، با استفاده از کارتهای بانکی مختلف از واحدهای دیگر نان خریداری میکرد و سپس آن را در نانوایی خود به فروش میرساند، در حالی که نان خریداریشده با آرد سهمیهای واحدهای دیگر تولید شده بود.
مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی ادامه داد: در نمونه دیگری نیز فردی با جمعآوری نان از نانواییهای مختلف و خشککردن آن، اقدام به فروش نان خشک میکرد که با وجود تذکر و برخورد اولیه، بررسیهای بعدی از ادامه این فعالیت در ابعادی گستردهتر حکایت داشت.
وی اظهار کرد: این موارد نشان میدهد بخشی از یارانه اختصاصیافته به نان ممکن است از طریق کارتهای متعدد، خریدهای صوری یا فعالیتهای واسطهای از مسیر اصلی خود خارج شود.
اتصال سامانه نانواییها به اطلاعات بانکی و خانوار
گودرزی درباره سازوکار اجرایی برنامه جدید گفت: در این طرح، سامانه موجود به سامانه رفاهی وزارت تعاون و سامانه بانک مرکزی متصل میشود تا اطلاعات خانوارها و کارتهای بانکی برای بررسی الگوی خرید نان مورد استفاده قرار گیرد.
وی تصریح کرد: بر اساس گزارش وزارت کشور، حدود یک درصد جمعیت کشور نزدیک به ۱۵ درصد آرد را مصرف میکنند و برای شناسایی رفتارهای غیرمتعارف این گروه، قواعد مشخصی در سامانه پیشبینی شده است.
مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی تاکید کرد: هدف از این اقدام، محدود کردن خرید روزانه مردم نیست، بلکه شناسایی مواردی است که مصرف آرد و نان در آنها با الگوی معمول خانوارها تفاوت چشمگیری دارد.
مرکزی به دلیل انحراف کمتر در مصرف آرد انتخاب شد
گودرزی درباره علت انتخاب استان مرکزی برای اجرای آزمایشی طرح گفت: طبق اعلام وزارت کشور، میزان انحراف در مصرف آرد استان مرکزی حدود ۱۰ درصد است، در حالی که این شاخص در برخی استانها از ۱۵ درصد نیز بیشتر گزارش شده است، به همین دلیل، وضعیت استان در مدیریت این بخش یکی از عوامل انتخاب آن برای اجرای اولیه بود.
وی با اشاره به بار مالی تامین آرد و نان برای دولت اظهار کرد: پیشبینیها نشان میدهد اعتبار مورد نیاز برای یارانه این بخش در بودجه سال آینده از ۹۰۰ همت فراتر خواهد رفت و همین موضوع لزوم نظارت دقیق بر نحوه تخصیص منابع را نشان میدهد.
گودرزی افزود: دولت هر کیلوگرم گندم را با نرخ حدود ۷۰۰ هزار ریال خریداری میکند و هزینههای انبارداری و سایر مراحل نیز به آن اضافه میشود، در شرایطی که فاصله قیمت تمامشده با نرخ یارانهای آرد در هر کیسه بیش از ۳۰ میلیون ریال است، امکان سوءاستفاده از این اختلاف قیمت وجود دارد.
وی یادآور شد: اتصال نانواییها به سامانه هوشمند از سال ۱۴۰۱ آغاز شده بود و در آن مرحله، اطلاعاتی مانند روزهای فعالیت، تعطیلیهای مجاز و غیرمجاز و میزان فروش واحدها مورد بررسی قرار میگرفت، اما تجربه نشان داد نظارت صرف بر عملکرد نانواییها برای جلوگیری از تمام تخلفات کافی نیست.
اصلاح وضعیت اصناف و واحدهای غذاخوری
گودرزی یکی دیگر از محورهای اصلاحی را تعیین تکلیف واحدهای تجاری و صنفی استفادهکننده از آرد یارانهای عنوان کرد و گفت: در شیوه قبلی، برخی واحدها مانند کبابیها و غذاخوریها با تایید فرمانداری و معرفی کارت بانکی امکان استفاده از نان یارانهای را داشتند، اما در سازوکار جدید این روند مورد بازنگری قرار گرفته است.
وی ادامه داد: اختصاص یارانه دولتی به نان مصرفی واحدهای تجاری که محصولات خود را با قیمت مشخص به مشتری عرضه میکنند، توجیه مناسبی ندارد و سیاست دولت این است که حمایت مالی به مصرف واقعی خانوارها اختصاص یابد.
مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی همچنین حذف امکان خرید نان با کارتهای هدیه را از دیگر اقدامات انجامشده دانست و گفت: به دلیل دشواری ردیابی این کارتها و احتمال سوءاستفاده، امکان خرید نان از این طریق حذف شده است.
وی تغییر میزان سبوس آرد با هدف بهبود ارزش غذایی نان و بازنگری در دستهبندی انواع آرد را نیز از دیگر اقدامات اصلاحی در این حوزه برشمرد.
اجرای آزمایشی طرح بدون ایجاد مشکل برای مردم
گودرزی درباره روند آمادهسازی استان برای اجرای برنامه گفت: پس از دریافت دستورالعمل از وزارت کشور، یک هفته برای هماهنگیهای اولیه درخواست شد و نخستین نشست کارگروه آرد و نان با حضور فرمانداران، اعضای کارگروه و مسئولان اتحادیههای نانوایان در شهرستان محلات برگزار شد.
وی افزود: پس از آن نیز جلسهای در فرمانداری اراک با حضور معاونان فرماندار، مدیران دستگاههای مرتبط از جمله صمت و جهاد کشاورزی و روسای اتحادیههای نانوایی تشکیل شد.
وی ادامه داد: همزمان با آغاز برنامه، بازدیدهای میدانی از تعدادی نانوایی انجام و نمونههای خرید غیرمتعارف بررسی شد. همچنین برای آگاهیبخشی عمومی، گزارشی از روند اجرای طرح از طریق صداوسیما منتشر شد.
گودرزی با اشاره به شکلگیری برخی شایعات پس از گسترش طرح به سایر استانها اظهار کرد: در روزهای اخیر مطالبی درباره سهمیهبندی نان و محدودیت تعداد خرید روزانه منتشر شده که صحت ندارد،در دورهای که طرح فقط در استان مرکزی اجرا میشد، چنین حاشیههایی وجود نداشت، اما پس از پیوستن سایر استانها، برخی اخبار نادرست در فضای رسانهای منتشر شد.
وی افزود: بخشی از این فضاسازیها ممکن است ناشی از ناآگاهی باشد و بخشی نیز به محدود شدن منافع افرادی ارتباط داشته باشد که از انحراف در توزیع یارانه بهره میبردند.
مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی تصریح کرد: قیمت نان مصرفی مردم و حقالزحمه پخت نانوایان تغییری نکرده است و هدف اصلی، جلوگیری از فعالیت افرادی است که از اختلاف قیمت آرد یارانهای و آزاد بهرهبرداری میکردند.