تاثیر اختلال در سامانههای ماهوارهای GPS بر ناوبری و زیرساختهای حیاتی
منتشرشده: · فناوری

اگر ماهوارههای GPS از کار بیفتند، دستگاههای مسیریابی، حملونقل هوایی، دریایی و جادهای و شبکههای مخابراتی ممکن است با مشکلاتی مواجه شوند. سامانههای جایگزین مانند گالیله، گلوناس و بیدو میتوانند در برخی موارد جایگزین شوند.
اگر ماهوارههای GPS از کار بیفتند، بسیاری از گوشیها و خودروها دیگر نمیتوانند موقعیت دقیق خود را تعیین کنند. اپلیکیشنهای مسیریابی ممکن است موقعیت کاربر را اشتباه نشان دهند، مسیر حرکت را با تاخیر بهروزرسانی کنند یا در بعضی مناطق کارایی خود را از دست بدهند.
همهی گوشیها و دستگاهها لزوماً از کار نمیافتند؛ بسیاری از آنها علاوه بر GPS از سامانههای ماهوارهای دیگری مانند گالیلهی اروپا، گلوناس روسیه و بیدو چین نیز پشتیبانی میکنند. اگر این سامانهها فعال بمانند، همچنان میتوانند اطلاعات موقعیتیابی فراهم کنند.
در حملونقل هوایی و دریایی، پیامدها جدیتر میشوند. هواپیماها برای تعیین موقعیت، پیمودن مسیرهای مشخص و بعضی روشهای تقرب به فرودگاه از سامانههای ماهوارهای استفاده میکنند. کشتیها نیز برای ناوبری و تعیین موقعیت به این فناوری وابستهاند. در صورت اختلال گسترده، خدمه و مراکز کنترل باید به روشهای جایگزین متکی شوند؛ از جمله سامانههای ناوبری زمینی، رادار، تجهیزات داخلی هواپیما و روشهای سنتیتر تعیین موقعیت. بسته به منطقه و تجهیزات موجود، ممکن است برخی پروازها یا سفرهای دریایی با محدودیت، تاخیر یا تغییر مسیر مواجه شوند.
حملونقل جادهای و خدمات امدادی هم از پیامدها در امان نمیمانند. خودروهای امدادی ممکن است برای پیدا کردن نشانیها به اطلاعات جایگزین نیاز داشته باشند و شرکتهای حملونقل در مدیریت ناوگان و تخمین زمان رسیدن محمولهها با دشواری روبهرو شوند. گزارش دولت بریتانیا دربارهی اختلال در سامانههای ماهوارهای ناوبری، حملونقل جادهای، خدمات اضطراری و بخش دریایی را از حوزههای مهم آسیبپذیر معرفی میکند.
یکی از مهمترین نقشهای GPS، فراتر از موقعیتیابی است: این سامانه ساعت بسیار دقیقی در اختیار تجهیزات زمینی قرار میدهد. شبکههای مخابراتی برای هماهنگکردن زمانبندی ارتباطات، برخی زیرساختهای برق برای هماهنگی و پایش شبکه و موسسات مالی برای ثبت دقیق زمان تراکنشها به منابع زمانی قابلاعتماد نیاز دارند.
اگر GPS از دسترس خارج شود، تجهیزات دارای ساعت داخلی یا منابع پشتیبان ممکن است مدتی به فعالیت ادامه دهند. اما در سامانههایی که وابستگی زیادی به سیگنال زمان GPS دارند، اختلال طولانیتر میتواند هماهنگی را دشوار کند و در بعضی شرایط باعث افت کیفیت یا اختلال خدمات شود. این موضوع بهویژه برای شبکههای مخابراتی اهمیت دارد؛ زیرا زمانبندی دقیق در هماهنگی بخشهای مختلف شبکه نقش دارد.
موسسهی ملی استانداردها و فناوری آمریکا (NIST) تاکید میکند که سیگنالهای زمان GPS برای همگامسازی تماسهای تلفنی، ثبت زمانی تراکنشهای مالی و پشتیبانی از حملونقل استفاده میشوند. این نهاد بر ضرورت داشتن منابع جایگزین برای زیرساختهای حیاتی تاکید دارد.
از کار افتادن ماهوارههای GPS به معنی قطع فوری برق، اینترنت یا شبکهی تلفن همراه نیست. بسیاری از این زیرساختها منابع پشتیبان دارند و همهی تجهیزات آنها به یک شکل به GPS وابسته نیستند. برخی سامانهها میتوانند از ساعتهای دقیق داخلی، منابع زمانی دیگر یا روشهای جایگزین همگامسازی استفاده کنند.
بااینحال، وابستگی پنهان تجهیزات به GPS میتواند مشکلساز شود؛ بهخصوص اگر اختلال گسترده باشد و همزمان منابع پشتیبان کافی در دسترس نباشند. در ژانویهی ۲۰۲۲، تداخل GPS در اطراف فرودگاه بینالمللی دنور آمریکا حدود ۳۳ ساعت ادامه یافت.
بر اساس گزارش آژانس امنیت زیرساخت و امنیت سایبری آمریکا (CISA)، این اختلال علاوه بر هوانوردی، سامانههای مرتبط با ترافیک زمینی و ریلی و برخی خدمات مخابراتی وابسته به زمان GPS را نیز تحت تاثیر قرار داد. این رویداد اختلال در سیگنال را نشان میدهد، نه از کار افتادن تمام ماهوارههای GPS؛ اما نمونهای واقعی از گستردگی پیامدهای وابستگی به این فناوری است.
خیر، اما بازگشت به روشهای جایگزین ساده و بیهزینه نخواهد بود. سامانههای ناوبری زمینی، نقشههای آفلاین، تجهیزات ناوبری داخلی، ساعتهای دقیق و دیگر منظومههای ماهوارهای میتوانند بخشی از نیازها را پوشش دهند. میزان آمادگی نیز از کشوری به کشور دیگر و از صنعتی به صنعت دیگر متفاوت است.