حضور نیروهای نظامی در مدارس ایران گسترش مییابد
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

برنامههای جدیدی مانند «نوجوان مبارز» و «نو+میدان» و توافقنامههای بین وزارت آموزش و پرورش و فرماندهی انتظامی، موجب حضور گستردهتر نیروهای نظامی و امنیتی در مدارس میشود.
تصاویری از دانشآموزانی که در مدارس ایران با سلاح گرم آموزش میبینند، و گزارشهایی درباره درخواست پلاک شناسایی برای دانشآموزان، توجه را به گسترش حضور نهادهای نظامی و امنیتی در نظام آموزشی جلب کرده است. مسئولان ادعا میکنند این برنامهها بخشی از آموزش دفاعی و تربیت نسل انقلابی هستند، در حالی که منتقدان این روند را نشانه نظامی شدن فضای مدارس میدانند.
بررسی توافقنامهها و طرحهای اجراشده در سالهای اخیر نشان میدهد حضور نیروهای نظامی و امنیتی در مدارس محدود به سازمان بسیج دانشآموزی نیست. در دولت مسعود پزشکیان نیز برنامههای تازهای در این زمینه به اجرا درآمده است که انتقادهایی را درباره گسترش حضور نهادهای نظامی و امنیتی در مدارس برانگیخته است.
از اواخر دهه هشتاد و اوایل دهه نود، طرح «حلقههای صالحین» از طریق سازمان بسیج وارد مدارس شد. این طرح ابتدا در مساجد و پایگاههای بسیج شکل گرفت و به تدریج مدارس نیز به حوزه فعالیت آن اضافه شدند. جذب دانشآموزان برای فعالیت در بسیج از جمله اهداف این طرح بود.
در فروردینماه سال گذشته، تفاهمنامهای میان فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی و وزارت آموزش و پرورش امضا شد. بر اساس بند دوم این تفاهمنامه، وزارت آموزش و پرورش موظف شد برای اجرای طرحهای پلیسهای تخصصی، از جمله پلیس فتا، پلیس مبارزه با مواد مخدر، پلیس راهور، پلیس پیشگیری، پلیس آگاهی و سازمان اطلاعات فراجا، در برنامههای مربوط به کارکنان، دانشآموزان و والدین همکاری کند. منتقدان معتقدند این تفاهمنامه میتواند زمینه حضور گستردهتر نهادهای انتظامی و امنیتی را در مدارس فراهم کند.
جنگ ۴۰ روزه ایران و اسرائیل نیز زمینهساز گسترش برخی از این برنامهها شد. سازمان بسیج دانشآموزی از سال ۱۳۶۹ به طور رسمی در مدارس فعالیت میکند، اما در ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ از برگزاری نخستین نشست قرارگاه ملی «نوجوان مبارز» خبر شد؛ نشستی که با حضور نمایندگان جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی و تشکلهای دانشآموزی، از جمله سازمان بسیج دانشآموزی، برگزار شد.
سیاوش مسلمی، رئیس سازمان بسیج دانشآموزی و فرمانده قرارگاه «نوجوان مبارز»، گفت: «نوجوانان ما میتوانند مهمترین کنشگران کف خیابان برای دفاع از انقلاب باشند.» او اهداف این قرارگاه را شامل «آموزش برای اقدامات سایبری تهاجمی، آموزش دیدهبانی و اطلاعات مردمی در محلات برای شناسایی عوامل نفوذی، رجزخوانی و میدانداری نوجوانان در تجمعات و همچنین آموزش کار با اسلحه» دانست.
ماه گذشته، سیاوش مسلمی از موفقیت «پاتوقهای نوجوان مبارز» در دوران جنگ سخن گفت و از آغاز اجرای طرح دیگری با عنوان «لیگ دانشآموزی نو+میدان» خبر داد که از آن به عنوان «عملیات مشترک دوم» یاد کرد. این طرح با مشارکت سازمان بسیج دانشآموزی، معاونت پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش و چند نهاد دیگر راهاندازی شده و هدف آن «شناسایی، توانمندسازی و میدان دادن به ظرفیتهای دانشآموزی در حوزههای امدادی، تبیینی، تبلیغی و رسانهای» است. برنامه دانشآموزان مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم را در بر میگیرد.
بخشی از طرح «نو+میدان» به آموزش نظامی دانشآموزان اختصاص دارد. اخیراً تصاویر از آموزش کار با سلاح گرم به دانشآموزان منتشر شده است.
از سوی دیگر، آموزش دفاعی از دههها پیش بخشی از نظام آموزشی جمهوری اسلامی بوده است. از سال ۱۳۶۵، آموزش دفاعی بهطور رسمی وارد کتابهای درسی مقطع دبیرستان شد. این درس ۱۲ نمره کتبی و ۸ نمره عملی دارد و بخشی از آموزشهای عملی آن با همکاری نواحی آموزشی بسیج و حوزههای بسیج دانشآموزی برگزار میشود. در مقدمه کتاب «آمادگی دفاعی» آمده است که این درس جزو دروس الزامی است و محتوای آن علاوه بر مباحث دفاع غیرنظامی و پدافند غیرعامل، موضوعاتی مانند نظام جمع، شیوههای رزم انفرادی و مقابله با آنچه «رقابت رسانهای و فرهنگی» خوانده میشود، در بر میگیرد.