نامه ونس به محسن رضایی، آخرین روزنه برای جلوگیری از جنگ جدید

نامهای شخصی جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به محسن رضایی ارسال شد و در آن پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز در ازای لغو برخی تحریمها مطرح شد.
روزنامه بریتانیایی گاردین نوشت که نامه جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، از طریق کانال میانجیگری قطر مستقیماً به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ارسال شده است. در نامه، پیشنهاد شده که در گام نخست برای بازگشایی هفتروزه تنگه هرمز، تعهدات هستهای در ازای لغو برخی تحریمها پذیرفته شود. تهران نسبت به بازگشتناپذیر بودن تعهدات اتمی در برابر گامهای بازگشتپذیر آمریکا مقاومت نشان میدهد. کریس مورفی، سناتور دموکرات، پس از اطلاع از بانک اهداف این حمله احتمالی، آن را «جنونآمیز» و تهدیدکننده منافع امنیت ملی ایالات متحده توصیف کرده است. پاتریک وینتور، دبیر دیپلماسی گاردین، اشاره کرد که ورود مجدد جیدی ونس به عنوان چهرهای که نسبت به ورود به جنگهای تازه مردد است، این تحول را نشانهای از بسته نشدن کامل روزنههای دیپلماتیک در کاخ سفید ارزیابی کرد. گاردین گزارش داد که نامه ونس در پی میانجیگریهای فشرده دوحه مستقیماً برای محسن رضایی ارسال شد. واشنگتن به این جمعبندی رسیده بود که مرکز ثقل تصمیمگیری امنیتی در تهران در اختیار چهرههای نزدیک به سپاه پاسداران قرار دارد، هرچند تصمیمگیریهای نهایی در ساختار یک کمیته عالی شش نفره و بر پایه اجماع انجام میگیرد. چارچوب پیشنهادی واشنگتن ایجاب میکند که تهران در نقطه آغاز فرآیند، تعهدات هستهای مشخصی را بپذیرد؛ گامی که به بازگشایی تنگه هرمز ظرف هفت روز در ازای کاهش تحریمهای آمریکا منتهی شود. ایران نمیپذیرد تعهداتی فوری و غیرقابل بازگشت مانند خروج ذخایر اورانیوم غنیشده به کشوری ثالث بدون تضمین قطعی. گامهای تنبیهی آمریکا از جمله آزادسازی معافیتهای صادرات نفت به سادگی قابل بازگشت است. در این میان، بحث بر سر انتخاب یک کشور ضامن سوم جهت تعهد طرفین مطرح شده و چین به عنوان تنها قدرتی که توانایی حقوقی و ژئوپلیتیک لازم برای تضمین این توافق را دارد نام برده میشود. پاسخ قالیباف: محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شروط ایران بارها و به روشنی به میانجیگران منتقل شده است. رویکرد هویج و چماق هیچ اثری بر اراده ایران ندارد. پیشرفت تنها زمانی حاصل میشود که بر سر شروط هفتگانه ایران توافق صورت گیرد.» این شروط هفتگانه شامل لغو کامل تحریمها، پایان مسدودسازی داراییها و توقف درگیریها در تمام جبههها، از جمله برقراری آتشبس فوری در لبنان، میشود. در عرصه فنی، واشنگتن خواستار تعهدات عینی و پیشینی برای خروج ذخایر اورانیوم غنیشده است، اما تهران با رد این موضوع، پیشنهاد رقیقسازی ذخایر را داده تا قابلیت نظامی نداشته باشند. تهران نسبت به ورود مجدد بازرسان آژانس ابراز تردید دارد، زیرا نگران است اطلاعات مکانی و وضعیتی ذخایر اتمی مستقیماً در اختیار دستگاههای اطلاعاتی آمریکا قرار گیرد. گاردین یادآور شد که قالیباف و رضایی هفته گذشته با رهبر انقلاب دیدار کردهاند تا ریسک درگیری جدید را بررسی کنند و بر پایان دادن به وضعیت «نه جنگ و نه صلح» تاکید داشتهاند؛ این در حالی است که ایران طرحهای عملیاتی مدونی را برای هدفگیری تاسیسات حیاتی در منطقه از جمله نیروگاههای آبشیرینکن، کابلهای اینترنت و شبکههای توزیع برق در سراسر خلیج فارس آماده کرده است. کریس مورفی، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت، در نشست «اندیشکده خاورمیانه» گفت: «من گفتگویی نسبتاً تفصیلی پیرامون جزئیات طرح جنگی آمریکا دریافت کردم... فقط این را میگویم که طرح آنها جنونآمیز است. این عملیات منجر به تشدید ویرانگر درگیریها و تخریب تعهدات ما به حاکمیت قانون خواهد شد.» وی افزود: "گزارشهای علنی متعددی درباره زیرساختهای غیرنظامی که ممکن است هدف قرار گیرند منتشر شده است. به باور من، طرحی که تدوین کردهاند منجر به طولانی شدن و تشدید جنگی میشود که پیامدهای آن برای منافع امنیتی ما کاملاً ویرانگر خواهد بود."