فرانسه با موجی از اعتراضات مواجه است
منتشرشده: · اجتماعی

افزایش هزینههای زندگی، مشکلات ساختاری در نظام آموزشی و نگرانی درباره آینده اشتغال، باعث بروز اعتراضات گسترده در فرانسه شده است.
افزایش هزینههای زندگی، مشکلات ساختاری در نظام آموزشی، نارضایتی از خدمات عمومی و نگرانی درباره آینده اشتغال، فرانسه را با موجی از اعتراضات روبهرو کرده است که از مطالبات اولیه دانشجویان فراتر رفته و به عرصهای برای بروز نارضایتیهای گستردهتر اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است. در این میان، اختلالات بازار انرژی ناشی از جنگ ایران نیز با افزایش فشار بر هزینههای زندگی، بار دیگر توان دولت برای مهار بحران اقتصادی را در کانون توجه قرار داده است.
پل اسمیت، استاد دانشگاه ناتینگهام انگلستان و کارشناس مسائل سیاسی فرانسه، معتقد است ریشههای این بحران را باید در مجموعهای از مشکلات انباشته جستوجو کرد؛ از کمبود معلم و ظرفیت ناکافی دانشگاهها تا افزایش قیمتها و نارضایتی از عملکرد دولت امانوئل مکرون. به گفته او، اگرچه جنگ و افزایش قیمت سوخت بر نارضایتیها افزودهاند، بخش مهمی از مشکلات اقتصادی و اجتماعی فرانسه پیش از این نیز وجود داشته است.
اعتراضات اخیر دانشجویان فرانسوی با مطالبات آموزشی آغاز شد، اما به درگیریهای خیابانی و تظاهراتی گستردهتر انجامید. ریشههای این بحران چیست؟ آیا پای مشکلات ساختاری در نظام آموزشی در میان است، یا این اعتراضات بازتابدهندهی نارضایتی عمیقتر جوانان از شرایط اقتصادی و اجتماعی فرانسه است؟
ریشههای بحران آموزش در فرانسه هم بلندمدتاند و هم کوتاهمدت. شماری از اصلاحات دوران ریاستجمهوری مکرون، بهویژه در دوره ژانمیشل بلانکه، موجب نگرانی و نارضایتی درباره نتایج آزمون دیپلم دبیرستان فرانسه (Baccalauréat) شدهاند.
در کنار این مسائل، مشکلات ساختاری درباره وضعیت ساختمانها و کلاسهای درس نیز وجود دارد. مسئولیت این بخش در واقع بر عهده مناطق فرانسه است و به نظر میرسد این حوزه از سازماندهی مجدد ساختار دولتهای منطقهای در سال ۲۰۱۴ آسیب دیده باشد.
مسئولیت کادر آموزشی بر عهده وزارت آموزشوپرورش است و این بخش با مشکلات بسیار بزرگی در جذب نیرو و مهمتر از آن، حفظ معلمان مواجه بوده است. معلمان جوان در فرانسه اغلب به مدارسی در مناطق «دشوارتر» فرستاده میشوند؛ با پیامدهایی که میتوانید تصور کنید. بسیاری از آنها مدارس را ترک میکنند یا به مرخصی استعلاجی میروند و نیروی جایگزین نیز برایشان پیدا نمیشود. به همین دلیل، دانشآموزان دبیرستانی استدلال میکنند که معلمی برای تدریس ندارند یا تعداد دانشآموزان در کلاسها بیش از حد زیاد است.
عامل دیگر، رشد جمعیتی است که از سال ۲۰۱۰ آغاز شده و اکنون در حال عبور از مراحل مختلف نظام آموزشی است. این روند در سراسر سیستم فشار مضاعفی ایجاد کرده است. البته دولت فرصت داشت برای آن برنامهریزی کند، اما هیچوقت چنین کاری انجام نمیشود؛ مسئولان صرفاً امیدوارند نظام آموزشی بتواند این فشار را تا زمان کاهش جمعیت دانشآموزی تحمل کند. روشن است که این بار چنین اتفاقی نیفتاده است.
دانشآموزان همچنین از ناکامیهای نظام ورود به دانشگاه، موسوم به «پارکورسوپ»، خسته شدهاند و بهسادگی میتوان گفت که ظرفیت دانشگاهها برای پذیرش دانشجو کافی نیست. اگر بخواهیم از «وعده جمهوری» سخن بگوییم، این وعده آن است که هرکس عملکرد تحصیلی قابلقبولی داشته باشد، بتواند به دانشگاه برود؛ اما در عمل چنین امکانی برای همه فراهم نیست. نگرانی درباره آینده اشتغال را نیز به این مسائل اضافه کنید تا مشکل روشن شود.
برخی ناظران معتقدند که افزایش قیمت انرژی – ناشی از جنگ در ایران – به تشدید بحران هزینههای زندگی در اروپا دامن زده است. این جنگ تا چه اندازه بر شدت نارضایتیهای اجتماعی در فرانسه افزوده و تاثیر آن در مقایسه با مشکلات اقتصادیِ از پیش موجود، تا چه حد قابلتوجه است؟
از زمان روی کار آمدن مکرون در سال ۲۰۱۷، قیمتها در فرانسه حدود ۲۵ درصد افزایش یافتهاند. قیمت سوخت همواره بهویژه در این زمینه فشار را تشدید میکند. هرچند جنگ تقصیر مکرون نیست اما واکنش دولت ناکافی ارزیابی میشود و بسیاری معتقدند باید سقفی برای سود شرکتهایی مانند توتال تعیین شود.
مردم فرانسه در مقایسه با مردم کشورهایی مانند بریتانیا، بیشتر از خودروهای بنزینی استفاده میکنند. بنابراین، افزایش شدید قیمت سوخت در اینجا، فشار زیادی بر مردم فرانسه وارد کرده است.
دولت سازوکاری برای بازپرداخت بخشی از هزینهها یا کاهش هزینه سوخت افرادی که برای کار به خودرو وابستهاند، در نظر گرفته است؛ اما این اقدام عملاً تاثیر چندانی بر کل جمعیت ندارد.