رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران دربارهٔ پدافند غیرعامل

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در یادداشت خود تاکید کرد که پدافند غیرعامل بهعنوان رویکردی فراگیر برای حفاظت از جان انسانها و تداوم زندگی عادی در شرایط تهدید مطرح میشود.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در یادداشت اختصاصی برای همشهری دربارهٔ روز پدافند غیرعامل نوشت: هشتم آبانماه، روز پدافند غیرعامل، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از مهمترین الزامات امنیت و پایداری کشور است؛ ضرورتی که با پیچیدهتر شدن تهدیدات و تغییر ماهیت جنگهای نوین، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
پدافند غیرعامل دیگر مجموعهای از اقدامات فنی و تخصصی برای حفاظت از تاسیسات و زیرساختها نیست، بلکه رویکردی فراگیر برای صیانت از جان انسانها، حفاظت از سرمایههای ملی و تضمین تداوم زندگی عادی مردم در شرایط تهدید است.
دستورالعمل اجرایی نکوداشت پدافند غیرعامل در سال ۱۴۰۵ بر همین ضرورت تاکید دارد. پیشبینی سه وضعیت عادی، بینابین و جنگ تمامعیار در این دستورالعمل، نشاندهنده اهمیت آمادگی متناسب با شرایط مختلف و ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای همه دستگاهها برای مواجهه با تهدیدات است.
یکی از مهمترین کارکردهای پدافند غیرعامل، کاهش آسیبپذیری پیش از وقوع تهدید است. آنچه خسارات ناشی از یک حمله یا اقدام خصمانه را تشدید میکند، قدرت عامل تهدید نیست، بلکه میزان آمادگی، کیفیت برنامهریزی، استحکام زیرساختها و توان تداوم خدمات حیاتی نیز در آن نقش تعیینکننده دارد.
برای شهری مانند تهران که تمرکز جمعیت، فعالیتهای اقتصادی، مراکز خدماتی و زیرساختهای حیاتی، مسئولیت حفاظت و مدیریت آن را دوچندان کرده است، این موضوع اهمیتی مضاعف دارد. پایداری پایتخت در برابر تهدیدات انسانساخت و خصمانه مستلزم آن است که حفاظت از زیرساختها، کاهش نقاط آسیبپذیر، پیشبینی مسیرهای جایگزین ارائه خدمات و آمادگی سازمانهای مسئول، به بخشی جداییناپذیر از برنامهریزی شهری تبدیل شود.
با وجود اهمیت زیرساختها و تجهیزات، هیچ برنامهای برای افزایش تابآوری بدون حضور آگاهانه و مسئولانه مردم به نتیجه مطلوب نمیرسد. شهروند آگاه میتواند در شرایط تهدید تصمیم درستتری بگیرد، از انتشار اخبار تاییدنشده خودداری کند، توصیههای رسمی و معتبر را دنبال کند و با رفتار سنجیده خود، از افزایش آسیبها جلوگیری کند.
در برنامهریزی برای افزایش ایمنی و تابآوری شهرها، توجه به تفاوت میان پدافند غیرعامل و مدیریت بحران نیز ضروری است. مدیریت بحران حوزهای گسترده است که برای مواجهه با مخاطرات طبیعی مانند زلزله و سیل و همچنین شرایط اضطراری گوناگون برنامهریزی میکند، در حالیکه پدافند غیرعامل بر کاهش آسیبپذیری در برابر تهدیدات غیرطبیعی، انسانساخت و خصمانه تمرکز دارد.
این دو حوزه با وجود تفاوت در ماهیت تهدیدات و ماموریتها، در هدف نهایی خود، یعنی حفاظت از جان مردم و کاهش خسارات، اشتراک دارند. لازم است ضمن حفظ تمایز ماموریتها، هماهنگی موثری میان آنها برقرار شود تا در شرایط واقعی، ظرفیتهای موجود به شکل منسجم و اثربخش به کار گرفته شوند.