عربستان سعودی به ایران پیشنهاد امنیتی میدهد
منتشرشده: · ایران

عربستان سعودی در حال حاضر با ترکیبی از مشوقهای اقتصادی، پیشنهادهای سیاسی و هشدارهای امنیتی، تلاش میکند تا محاسبات ایران را در خصوص توافق با واشنگتن تغییر دهد. این اقدام در چارچوب سفر وزیر دفاع عربستان به تهران و حضور مقامهای ارشد نظامی و امنیتی پاکستان و ترکیه صورت گرفته است.
عربستان سعودی در شرایطی که نگرانیها از احتمال ازسرگیری جنگ میان ایران و آمریکا افزایش یافته، تلاش کرده است با ترکیبی از مشوقهای اقتصادی، پیشنهادهای سیاسی و هشدارهای امنیتی، محاسبات تهران را در قبال توافق با واشنگتن تغییر دهد. این تلاش در جریان سفر غیرمنتظره خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، به تهران و با حضور مقامهای ارشد نظامی و امنیتی پاکستان و ترکیه دنبال شده است.
پیام اصلی ریاض به تهران این بوده که در صورت پذیرش امتیازهایی که مسیر توافق با آمریکا را هموار کند، عربستان و دیگر کشورهای منطقه آمادگی دارند درباره شکلگیری یک توافق امنیتی گستردهتر با ایران گفتوگو کنند؛ اما اگر تهران این مسیر را رد کند و حملات به کشورهای عربی خلیج فارس از سر گرفته شود، عربستان، ترکیه و پاکستان نیز در چارچوب توافق دفاع مشترک مکه که در ماه اوت امضا شده، آمادگی پاسخگویی خواهند داشت.
اکونومیست درباره ماهیت این پاسخ احتمالی توضیح مشخصی ارائه نمیکند و روشن نیست که توافق یادشده به معنای تعهد سه کشور به انجام عملیات نظامی مشترک است یا صرفاً چارچوبی برای هماهنگیهای دفاعی و امنیتی محسوب میشود.
سفر خالد بن سلمان به تهران نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. حضور رئیس ستاد ارتش پاکستان و رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه در کنار وزیر دفاع عربستان نشان میدهد که ریاض میکوشد مسئله ایران را از سطح روابط دوجانبه فراتر ببرد و با مشارکت دو قدرت مهم منطقهای، وزن سیاسی و امنیتی ابتکار خود را افزایش دهد.
با وجود این تحرکات، نتیجه ملموسی از نشست تهران حاصل نشده است. حملات علیه عربستان پس از سفر هیات سعودی نیز ادامه یافته و اختلافهای اصلی میان تهران و واشنگتن همچنان حلنشده باقی مانده است.
یکی از دلایل تردید ایران نسبت به پیشنهاد ریاض، فاصله میان برداشت دو طرف از مفهوم امنیت منطقهای است. تهران خواهان ترتیباتی است که در نهایت به کاهش یا خروج نیروهای نظامی آمریکا از خلیج فارس منجر شود، در حالی که عربستان و دیگر دولتهای عربی هنوز حاضر نیستند چنین چشماندازی را بهعنوان مبنای قطعی توافق بپذیرند.
تهدید به پاسخ مشترک نیز با محدودیتهایی روبهرو است. عربستان در مهار حملات حوثیها با دشواریهایی مواجه است و ترکیه و پاکستان نیز، به گفته اکونومیست، تمایل چندانی به مشارکت در عملیات تهاجمی علیه ایران ندارند.
در کنار پرونده امنیتی، مذاکرات مربوط به تنگه هرمز و محاصره دریایی ایران همچنان یکی از مهمترین محورهای رایزنیهای منطقهای است. دیپلماتهای کشورهای خلیج فارس در حال مذاکره با ایران هستند تا مهلت بازگشایی تنگه هرمز از هفت روز به چهار روز کاهش یابد؛ اقدامی که در برابر پایان محاصره بنادر ایران، لغو تحریمها و ارائه برخی امتیازهای اقتصادی مطرح شده است. با این حال، مانع اصلی در این مسیر، اختلاف بر سر ترتیب و دامنه امتیازهاست.
اکونومیست همچنین رایزنیهای سعودی و ایرانی را در ارتباط با آمادگیهای نظامی آمریکا برای احتمال ازسرگیری عملیات پس از انتخابات میاندورهای کنگره در سوم نوامبر ارزیابی میکند.