ایران در مواجهه با کمبود گاز و برق در زمستان ۱۴۰۵
منتشرشده: · ایران

با نزدیک شدن فصل سرما، هشدارها درباره کمبود گاز و برق در ایران شدت گرفته است. جنگ اخیر و آسیب به زیرساختهای انرژی، نگرانیها درباره توان کشور برای عبور از اوج مصرف زمستانی را افزایش داده، در حالی که برخی مقامها و پیمانکاران از پیشرفت بازسازی و بازگشت بخشی از ظرفیت ازدسترفته خبر میدهند.
با نزدیک شدن فصل سرما، مقامهای ایران بار دیگر درباره دشواری تامین گاز و برق هشدار میدهند. جنگ اخیر بخشی از تاسیسات گازی، شبکه برق و زیرساختهای انرژی کشور را آسیب زده و نگرانیها درباره توان ایران برای عبور از ماههای سرد سال را افزایش داده است. هرچند ناترازی مزمن انرژی، کمبود سرمایهگذاری و فرسودگی زیرساختها پیش از جنگ هم وجود داشت، اما امسال هشدارها جدیتر از همیشه به نظر میرسد.
در ۲۰ مهر، سخنگوی کمیسیون اصل نود مجلس از در پیش بودن زمستانی دشوار خبر داد و گفت چهار پالایشگاه مجتمع گاز پارس جنوبی که در جریان جنگ آسیب دیدهاند، همچنان در حال بازسازی هستند.
فرشید شکرخدایی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، هشدار داده است: «مطمئنا در زمستان با کمبود گاز مواجه خواهیم بود. به واسطه این کمبود گاز، احتمالا حجم زیادی مازوت در نیروگاهها سوزانده خواهد شد و در نتیجه آلودگی شدید هوا را شاهد خواهیم بود.»
با این حال، مقامها و برخی منابع فعال در پروژههای بازسازی میگویند تعمیر تاسیسات آسیبدیده با سرعت در حال انجام است و بخش قابل توجهی از ظرفیت ازدسترفته تاکنون به مدار بازگشته است. آنها همچنین میگویند پیمانکاران روسی در بخشی از این روند مشارکت دارند؛ موضوعی که میتواند بخشی از نگرانیها درباره تامین انرژی در زمستان را کاهش دهد.
حملات به زیرساختها و شبکههای توزیع انرژی ایران از اسفند ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵ ادامه داشت. در ۱۶ اسفند ۱۴۰۴، انبارهای سوخت تهران و کرج هدف حمله قرار گرفت و توزیع سوخت در پایتخت به طور موقت مختل شد. چند روز بعد، در ۲۲ اسفند، آمریکا جزیره خارگ، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، را بمباران کرد. شدیدترین آسیب به صنعت گاز ایران در ۲۷ اسفند وارد شد؛ روزی که پالایشگاههای گاز پارس جنوبی در عسلویه هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند. در ادامه، بین ۱۵ تا ۱۸ فروردین، پتروشیمیهای ماهشهر و عسلویه و برخی تاسیسات تامین برق، بخار و آب نیز هدف حمله قرار گرفتند. وزارت نیرو نیز سرانجام در ۲۶ تیرماه برای نخستین بار آسیب دیدن زیرساختهای برق در این حملات را تایید کرد.
خسارتهای واردشده به تاسیسات گازی ایران در جریان جنگ قابل توجه بود. بر اساس گزارشها، پالایشگاههای سوم تا ششم پارس جنوبی در عسلویه از مهمترین تاسیساتی بودند که آسیب دیدند و بخش عمده ظرفیت مختلشده به این مجموعهها مربوط میشود. سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، گفته است نزدیک به ۸ هزار نقطه از شبکه تولید، انتقال و توزیع گاز در جریان حملات آسیب دیده است.
برآوردهای مختلف از حجم خسارتها تفاوتهایی با یکدیگر دارند، اما همگی از کاهش قابل توجه ظرفیت تولید گاز کشور حکایت میکنند. غلامرضا دهقان ناصرآبادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، میگوید ایران در جریان جنگ اخیر با آمریکا و اسرائیل حدود یکسوم ظرفیت تولید گاز خود را از دست داده است.
جعفر پورکبگانی، نماینده مجلس شورای اسلامی، گفته است بر اساس ارزیابی مشترک کارشناسان و متخصصان دانشگاه علم و صنعت، خسارت واردشده به تاسیسات آسیبدیده پارس جنوبی تاکنون حدود چهار میلیارد دلار برآورد میشود. به گفته او، زیان ناشی از کاهش فعالیت این مجموعهها نیز روزانه نزدیک به دو میلیون دلار است.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در یک برنامه تلویزیونی گفت: «حادثه بسیار سنگینی در ۲۷ اسفند رخ داد و در مجموع نزدیک به ۷ هزار و ۹۲۴ مورد آسیب در تاسیسات شرکت ملی گاز به ثبت رسید. همچنین حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور در جریان حملات ۲۷ اسفند از دست رفت.»
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیسجمهور، اعلام کرده است ناترازی سالانه گاز ایران که پیش از جنگ حدود ۴۵ میلیارد مترمکعب برآورد میشد، پس از آسیب به زیرساختها به حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب رسیده است. به گفته او، تولید سالانه گاز کشور نیز از حدود ۲۹۷ میلیارد مترمکعب به ۲۴۲ میلیارد مترمکعب کاهش یافته است.