شهر گمشده اُبار در عمان: جستوجوی باستانی و افسانههای تاریخی
منتشرشده: · بهروزرسانی: · اقتصاد

افسانهای از شهر گمشده در جنوب شبهجزیره عربستان، باستانشناسان در سال ۱۹۹۲ در عمان به بقایای آن رسیدند، اما شواهد هنوز تصویر پیچیدهتری ارائه میدهد.
افسانهای از شهری در جنوب شبهجزیره عربستان، باستانشناسان در دهه ۱۹۹۰ با کمک فناوری ماهوارهای به بقایای آن در عمان رسیدند. این شهر، که نامی چون اُبار و به عنوان «آتلانتیس شنها» شناخته میشود، در روایتهای تاریخی و ادبیات عربی قرون وسطی بهعنوان شهری با ستونهای عظیم و کاخهای باشکوه توصیف شده است.
در قرآن کریم، شهر اِرَم بهعنوان مکانی مرتبط با قوم عاد ذکر شده و به ستونهایش شهرت داده شده است؛ اما قرآن صراحتاً اِرَم را با اُبار یکی نمیداند و محل دقیق شهر را مشخص نمیکند. این ارتباطات در تفسیرهای بعدی شکل گرفته و بهصورت یک روایت واحد درباره شهر گمشده در عربستان ادغام شدهاند.
افسانههای قرون وسطی دربارهٔ فرمانروای شدّاد بن عاد، که میخواست شهر باشکوهی با کاخهای زرین و ستونهای عظیم بسازد، وجود دارد؛ اما شهر پیش از بهرهبرداری از ثروتهای وعدهدادهشده ناپدید شد. این داستان مشابه افسانهٔ آتلانتیس افلاطون است که در اثر فاجعهای ناپدید شد.
در پشت این افسانه، تجارت کندر در جنوب شبهجزیره عربستان برای قرنها اهمیت داشت. کندر، صمغی معطر از درختان جنس بوسولیا، در بازارهای سراسر جهان صادر میشد و شبکهای از بندرها، مسیرهای کاروانی و واحههای آبپاشی در بیابان ایجاد میکرد. این شبکه تجاری به مناطق داخلی شبهجزیره عربستان را به بازارهای ساحلی متصل میکرد.
در جنوب عمان، منطقهٔ ظفار بهعنوان یکی از کانونهای تولید کندر نقش مهمی در این مبادلات داشت. بندرهای باستانی خور روری و البَلیْد، مسیرهای تجاری داخلی را به شبکههای دریایی متصل میکردند و واحههای کاروانی در اعماق بیابان بهعنوان توقفگاههای ضروری عمل میکردند.
یونسکو این مکانها را در مجموعه میراث جهانی «سرزمین کندر» به رسمیت میشناسد. در میان این مکانها، واحهٔ شصر قرار دارد؛ که بعدها بهعنوان یکی از مهمترین نقاط جستوجوی مدرن برای یافتن اُبار تبدیل شد.
با وجود کشف بقایای این شهر در سال ۱۹۹۲، باستانشناسی هنوز تصویری پیچیدهتر از این داستان ارائه داده و پرسشهای بسیاری را در مورد وجود واقعی شهر و جزئیات آن مطرح کرده است.