نسبت چکهای برگشتی در دورههای جنگ 12 و 40 روزه
منتشرشده: · اقتصاد

آمار چکهای برگشتی در دورههای جنگ 12 و 40 روزه نشان میدهد که پس از هر دو دوره، نسبت تعداد و مبلغ چکهای برگشتی کاهش یافت، اما در ماههای بعدی به حدی تعدیل شد.
نسبت چکهای برگشتی به چکهای مبادلهشده به عنوان یک شاخص اقتصادی، نشاندهنده توان پرداخت تعهدات مالی و وضعیت مبادلات در اقتصاد است. در شرایط بحرانی، مانند جنگ، فعالیتهای بنگاهها مختل میشود و جریان درآمد و فروش کسبوکارها با وقفه روبهرو میشود.
آمار چکهای برگشتی از دیماه ۱۴۰۳ تا مردادماه ۱۴۰۵ نشان میدهد که در دورههای جنگ 12 روزه و 40 روزه رمضان، نسبت تعداد و مبلغ چکهای برگشتی افزایش یافت. این افزایش در ماههای بعد تا حدودی تعدیل شد و نشان میدهد که شوکهای ناشی از جنگ در آمار چکها قابلمشاهدهاند، اما در تمام ماههای بعد به افزایش مداوم منجر نشدهاند.
پس از جنگ 12 روزه، نسبت تعداد چکهای برگشتی در تیرماه ۱۴۰۴ به ۱۴.۵ درصد رسید و در آبانماه به ۸.۷ درصد کاهش یافت. نسبت مبلغ چکهای برگشتی از اوج ۲۲.۶ درصدی تیرماه ۱۴۰۴ به ۱۳.۱ درصد در مهرماه سال گذشته رسید. در سال ۱۴۰۵، پس از ثبت نسبتهای بالاتر در فروردینماه، هر دو شاخص در اردیبهشت و خرداد کاهش پیدا کردند. پس از جنگ 40 روزه رمضان، نسبت تعداد چکهای برگشتی در تیر و مرداد افزایش یافت، اما نسبت مبلغ در مردادماه اندکی پایینتر آمد.
نسبت تعداد چکهای برگشتی در سه ماه پایانی سال ۱۴۰۳ در محدوده ۹.۴ تا ۱۰.۳ درصد قرار داشت. این نسبت در فروردین ۱۴۰۴ به ۹.۱ درصد کاهش یافت، اما در ماههای بعد روند افزایشی پیدا کرد و در خردادماه، همزمان با وقوع جنگ 12 روزه، به ۱۱.۷ درصد رسید. در تیرماه، نسبت تعداد چکهای برگشتی با افزایش ۲.۸ واحد درصدی نسبت به خرداد به ۱۴.۵ درصد رسید. این روند در ماههای بعد کاهش یافت و در آبانماه به ۸.۷ درصد رسید، اما در ماههای پایانی سال دوباره صعودی شد و اسفندماه را با نسبت ۱۴.۱ درصد به پایان رساند.
در سال ۱۴۰۵، نسبت تعداد چکهای برگشتی در فروردینماه به ۱۶.۹ درصد رسید که بالاترین میزان در کل دوره مورد بررسی است. پس از آن، این شاخص در اردیبهشت و خرداد کاهش یافت و به ۱۰.۵ درصد رسید، اما در ماههای پس از جنگ 40 روزه رمضان مجدداً افزایش پیدا کرد؛ بهطوریکه نسبت تعداد چکهای برگشتی در تیرماه به ۱۲ درصد و در مردادماه به ۱۲.۴ درصد رسید.
نسبت مبلغ چکهای برگشتی به کل مبلغ چکهای مبادلهشده در دی و بهمن ۱۴۰۳ به ترتیب ۱۴.۳ و ۱۴.۱ درصد بود و در اسفندماه به ۱۵.۴ درصد رسید. در فروردین ۱۴۰۴ به ۱۳.۸ درصد کاهش یافت، اما در اردیبهشت و خرداد روند افزایشی پیدا کرد و به ترتیب به ۱۴.۴ و ۱۶.۷ درصد رسید. با وقوع جنگ 12 روزه، این روند در تیرماه شدت گرفت و نسبت مبلغ چکهای برگشتی با افزایش ۵.۹ واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به ۲۲.۶ درصد رسید؛ بالاترین میزان ثبتشده در کل دوره مورد بررسی.
این نسبت در مرداد و شهریور به ترتیب به ۱۸.۹ و ۱۸.۳ درصد کاهش یافت و در مهرماه به ۱۳.۱ درصد رسید. بااینحال، در ماههای پایانی سال دوباره افزایش پیدا کرد و در اسفندماه به ۱۷.۴ درصد رسید. در سال ۱۴۰۵، نسبت مبلغ چکهای برگشتی در فروردین به ۲۰.۳ درصد رسید، اما در اردیبهشت و خرداد به ترتیب به ۱۳.۱ و ۱۲ درصد کاهش یافت. پس از جنگ 40 روزه رمضان، این شاخص در تیرماه به ۱۴.۶ درصد افزایش پیدا کرد، اما برخلاف نسبت تعداد چکهای برگشتی، در مردادماه اندکی کاهش یافت و به ۱۴.۱ درصد رسید.
مقایسه دو شاخص نشان میدهد در بسیاری از ماهها، سهم مبلغ چکهای برگشتی از کل مبادلات از سهم تعدادی آنها بیشتر بوده است؛ از جمله در تیرماه ۱۴۰۴ که در برابر برگشت ۱۴.۵ درصد از چکها از نظر تعداد، سهم مبلغ چکهای برگشتی به ۲۲.۶ درصد رسید. این اختلاف نشان میدهد متوسط مبلغ چکهای برگشتی در آن ماه از متوسط مبلغ کل چکهای مبادلهشده بیشتر بوده است و اهمیت بررسی همزمان تعداد و ارزش چکهای برگشتی را نشان میدهد.