نقص در تجهیزات پدافندی شهر؛ از آژیرهای خاموش تا پناهگاههای ناتمام
منتشرشده: · ایران

به گفتهٔ اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس و شورای شهر تهران، عدم اجرای سریع اقدامات اضطراری در کلانشهرها باعث رها شدن شهرها در برابر تهدیدهای هوایی میشود. گزارش مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، دو دسته خطر را برای کلانشهرها مشخص کرده است.
شکاف میان هشدارهای تخصصی کارشناسان و سرعت عملکرد مدیریت شهری در روزهای پس از جنگ، کلانشهرها را در برابر تهدیدهای هوایی ناایمن رها کرده است. در حالیکه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی بر مداخلات فوری و کوتاهمدت برای تامین فضاهای امن تاکید دارد، غفلت از اقدام سریع و تمرکز بر پروژههای دیربازده مانند وعده ساخت «پارکینگ-پناهگاهها»، میتواند خطرات جدی برای شهروندان به همراه داشته باشد.
گفتوگوها با احمد فاطمی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، و مهدی اقراریان، عضو شورای شهر تهران، نشان میدهد که مواجهه با چالش ساخت پناهگاه و ناکارآمدی سامانههای هشدار سنتی در نبردهای نسل جدید، نیازمند الزام قانونی پیوست پناهگاه در ساختوسازها، ایجاد فرماندهی متمرکز برای اعلان هشدارها و هماهنگی میاندستگاهی است؛ تکلیفی حیاتی که تاخیر در اجرای آن جبرانناپذیر خواهد بود.
پیش از این در گزارشی به موضوع ۵ هشدار مکتوب درباره «شهرهای حساس اما بدون آمادگی» در فاصله جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه پرداخته شده است. در این گزارش اشاره شده است که تکالیف شهرداران برای تامین «پناهگاه اضطراری»، ۹ ماه پس از هشدار مکتوب مرکز تحقیقات مسکن درباره «نبود مولفههای پناهگیری در کلانشهرها» به تصویب رسید. آن هشدار در فاصله جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه داده شد؛ اما مدیران شهر با غفلت از «اقدام فوری» مشغول طراحی «پناهگاههای دائمی» بودند.
بر اساس گزارش مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، کلانشهرهای کشور به دو دسته در معرض خطر تقسیم میشوند؛ نخست شهرهایی مانند تهران، اصفهان، تبریز و مشهد که به دلیل تمرکز مراکز اداری، نظامی و شریانهای حیاتی هدف حملات هوایی هستند و دوم شهرهایی نظیر نطنز، فردو، بوشهر و عسلویه که به واسطه مجاورت با تاسیسات هستهای، پالایشگاهی و موشکی در معرض آسیب قرار دارند. با وجود هشدار کارشناسان مبنی بر ورود به فاز عملیاتی جنگ و نیاز به اقدامات اضطراری کوتاهمدت، غفلت و تمرکز مدیران شهری بر پروژههای دیربازده، شهرها را در برابر حملات بیدفاع گذاشته است.
پارکینگ پناهگاهها چه شد؟ شهرداری تهران پس از جنگ ۱۲ روزه، از آغاز احداث پناهگاههای بزرگ برای پایتخت خبر داده است؛ پناهگاههایی که هنوز مکان آنها مشخص نیست. به گزارش رسانه شرق، علیرضا زاکانی، شهردار تهران، ۹ بهمن سال ۱۴۰۴ دقیقا یکماه پیش از شروع جنگ ۴۰ روزه در رابطه با ساخت پناهگاه در زمان جنگ، استقرار آژیر خطر و حفاظت از مردم در برابر جنگ احتمالی گفت: «اصل این کار در دستور کار ما است. بعد از جنگ ۱۲ روزه راجع به آن برنامهریزی کردیم و دنبال این هستیم که از طریق پارکینگپناهگاه، امکانی را فراهم کنیم که مردم در طول سال پارکینگهای زیرزمینی و اقتضائات زیرزمینی را داشته باشند و در موقع خطر که هیچوقت پیش نیاید، بتوانند بهعنوان پناهگاه از آن استفاده کنند.»
وعدهای که در دوران جنگ ۴۰ روزه و امروز که حدوداً هفت ماه از این آتشبس موقت در فروردین ماه میگذرد، محقق نشده و شاهد ساخت پناهگاه وعده دادهشده در تهران نیستیم. در همین راستا روزنامه «دنیای اقتصاد» تلاش کرد، گفتوگویی با سخنگوی شهرداری تهران داشته باشد، موضوع ساخت این پناهگاهها را جویا شود و از مرحله ساخت آنها اطلاعات کسب کند؛ اما موفق به دریافت اخبار فرآیند ساخت این پناهگاهها از شهرداری تهران نشدیم.
در گزارش ۱۶ مهرماه به این نکته نیز اشاره شده که مرکز تحقیقات مسکن برای ارتقای تابآوری شهری، ۶ راهکار فوری ارائه کرده است که شامل «تامین پناهگاه در ایستگاههای عمیق مترو»، «استفاده از پارکینگهای طبقاتی دولتی»، «تجهیز سولههای بحران شهرداری»، «تخلیه و آمادهسازی ۲۰ تا ۳۰ نقطه برای فضای بقای موقت»، «بهکارگیری سازههای فلزی آماده» و «ایجاد پناهگاههای نیمهصحرایی در اطراف شهرها» میشود. پاکسازی زیرزمینهای عمومی، اصلاح جانمایی کاربریهای خطرناک در پروژههای مسکن ملی، ارائه الگوی طراحی اضطراری و آموزش جامع شهروندان از طریق اپلیکیشن و بروشور نیز از الزامات تکمیلی این مداخلات فوری است.