تخت جمشید: اهمیت حفاظت و نقش جهانی
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران · فارس

تخت جمشید، میراث هخامنشی، به عنوان نماد هنر، معماری و مهندسی ایران باستان شناخته میشود و نیازمند حفاظت جامع از فرسایش طبیعی، مرمت تخصصی و مدیریت گردشگری است.
در گستره تاریخ ایران، بناهایی وجود دارند که فراتر از سنگ و خاک، روایتگر هویت، اندیشه و توانمندی مردمانی هستند که قرنها پیش در این سرزمین زیستهاند؛ آثاری که گذر زمان نهتنها از ارزش آنها نکاسته، بلکه هرچه بیشتر بر اهمیتشان در شناخت گذشته و ترسیم آینده افزوده است.
تخت جمشید، میراث ماندگار تمدن هخامنشی، یکی از برجستهترین جلوههای این شکوه تاریخی است؛ مجموعهای که هنوز پس از گذشت بیش از دو هزار سال، نگاه جهانیان را به سوی خود میکشاند.
در دل دشت مرودشت و در همسایگی کوه رحمت، ستونهای برافراشته، پلکانهای سنگی و نقشبرجستههایی که از دل تاریخ عبور کردهاند، تصویری از هنر، معماری، دانش مهندسی و سازمان اجتماعی ایران باستان را پیش چشم بازدیدکنندگان قرار میدهند.
هر نقش، هر سنگ و هر بخش از این مجموعه، بخشی از روایتی بزرگ است؛ روایتی از تمدنی که آثار آن مرزهای جغرافیایی را پشت سر گذاشته و به بخشی از میراث مشترک بشریت تبدیل شده است.
با این حال، شکوه تخت جمشید تنها در آنچه از گذشته برجای مانده خلاصه نمیشود؛ اهمیت امروز این مجموعه در مسئولیتی است که برای حفاظت از آن بر دوش نسل کنونی قرار دارد. فرسایش طبیعی، ضرورت مرمتهای تخصصی، صیانت از عرصه و حریم تاریخی، ساماندهی زیرساختهای بازدید و ایجاد تعادل میان حفاظت از آثار و توسعه گردشگری، از جمله موضوعاتی هستند که آینده این میراث جهانی را به تصمیمها و اقدامات امروز پیوند میزنند.
تخت جمشید، هم نشانی از گذشته پرافتخار ایران است و هم امانتی برای آینده؛ امانتی که حفظ آن به دانش تخصصی، برنامهریزی مستمر، تامین منابع و همراهی جامعه نیاز دارد.
احسان امینی، سرپرست پایگاه میراث جهانی تخت جمشید، در گفتگویی با خبرنگار، بیان کرد که تخت جمشید فراتر از یک مجموعه تاریخی است و برای هر ایرانی، در هر نقطهای از جهان، شناسنامهای تاریخی است که هویت و پیشینه تمدنی ایران را بازتاب میدهد. او تاکید کرد که این مجموعه نهتنها متعلق به ایرانیان نیست، بلکه میراثی جهانی است که پیشرفت هنر، معماری و مهندسی را در حدود ۲۵۰۰ سال پیش به نمایش میگذارد.
امینی ادامه داد که ثبت جهانی تخت جمشید پایان یک مسیر نبود، بلکه آغاز مسئولیتی بزرگ برای حفاظت از این میراث ارزشمند بود؛ مسئولیتی که از دستگاههای اجرایی و ساختارهای اداری آغاز میشود و تا جامعه محلی و تکتک مردم امتداد مییابد.
او اشاره کرد که مسئولیت امروز ما تنها نگهداری و مرمت سنگها و نقشبرجستهها نیست، بلکه صیانت از عرصه و حریم تخت جمشید نیز از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. حفاظت و مرمت این مجموعه با رویکردهای علمی و با همراهی دانشگاههای برجسته کشور در حال پیگیری است و متخصصان و علاقهمندان بسیاری از سراسر جهان نیز برای همکاری در این زمینه اعلام آمادگی کردهاند.
امینی تاکید کرد که عرصه و حریم تخت جمشید از ارزشمندترین بخشهای میراث تاریخی کشور به شمار میرود و حفاظت از آن مسئولیتی مهم و انکارناپذیر است. او بیان کرد که این میراث ارزشمند به نسل امروز رسیده و وظیفه همگان است که با تمام توان از آن حفاظت کنند و سالم به نسلهای آینده بسپارند.
صادق زارع، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، در گفتگویی با خبرنگار، بر اهمیت جهانی تخت جمشید تاکید کرد و گفت که این مجموعه نماد قدرت، نظم و شکوه تمدن پارسی و شاهکاری از مهندسی و هنر باستانی است که عظمت نگاه ایرانیان به جهان را نشان میدهد.