شبکهای از بیش از پنج هزار نهاد، میلیاردها دلار تجهیزات نظامی به ایران وارد میکند
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

تحقیقات رویترز نشان میدهد که جمهوری اسلامی با استفاده از شبکهای پنهان از نهادهای وابسته به وزارت دفاع، میلیاردها دلار تجهیزات، مواد منفجره و قطعات مورد نیاز صنایع نظامی را وارد کشور کرده است.
تحقیقات اختصاصی رویترز نشان میدهد که جمهوری اسلامی با استفاده از شبکهای پنهان و گسترده از نهادهای وابسته به وزارت دفاع، توانسته است با وجود تحریمهای غرب و محاصره دریایی آمریکا، میلیاردها دلار تجهیزات، مواد منفجره و قطعات مورد نیاز صنایع نظامی را وارد کشور کند.
بر اساس این تحقیقات که روز پنجشنبه ۲۹ اکتبر منتشر شد، شبکه یادشده بیش از پنج هزار نهاد را در بر میگیرد که در ظاهر با نامها و شمارههای جداگانه فعالیت میکنند، اما همگی به ساختار وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی مرتبط هستند.
رویترز گزارش داده است که ایران از ژانویه ۲۰۲۵ تاکنون از این شبکه برای واردات دستکم دو میلیارد دلار کالا و تجهیزات استفاده کرده است؛ وارداتی که حتی پس از آغاز جنگ و در شرایط محاصره دریایی آمریکا نیز ادامه داشته است.
بر اساس اسناد بررسیشده توسط رویترز، نام بیش از پنج هزار نهاد شناساییشده در این شبکه با حروف انگلیسی «MOD»، مخفف وزارت دفاع، آغاز میشود و پس از آن شمارهای اختصاصی قرار میگیرد. تمامی این نهادها در اسناد رسمی، نشانی مشترکی با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در تهران دارند. تاریخ ثبت رسمی همه آنها ۱۱ فوریه ۱۹۷۹، برابر با ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ و روز پیروزی انقلاب اسلامی، درج شده است. بااینحال، اسناد نشان میدهند که بیشتر این نهادها در سال ۲۰۱۳ تاسیس شدهاند؛ زمانی که تشدید تحریمهای بینالمللی، صادرات نفت ایران را کاهش داده و ارزش پول ملی را تحت فشار قرار داده بود.
برخی از این نهادها با سپاه پاسداران و مجموعههای اقتصادی موسوم به «بنیادها» ارتباط دارند؛ مجموعههایی که در کنترل چهرههای بانفوذ جمهوری اسلامی قرار دارند.
یکی از مهمترین یافتههای تحقیق رویترز به نهادی با شماره «MOD 346428» مربوط میشود. بررسی دادههای وارداتی نشان میدهد که این نهاد بهتنهایی در فاصله ژانویه ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶، حدود ۲.۳ میلیارد دلار تجهیزات و کالاهای مرتبط با صنایع نظامی وارد ایران کرده است. این دوره ۱۸ ماهه، چهار ماه نخست جنگی را نیز در بر میگیرد که در فوریه امسال آغاز شد. محمولههای واردشده شامل مواد مورد نیاز برای تولید سوخت موشک، مواد منفجره، قطعات حساس مورد استفاده در ساخت موشک و پهپاد و کامیونهای سنگینی بودهاند که قابلیت استفاده بهعنوان پرتابگر متحرک موشک را دارند. بخش قابل توجهی از این کالاها از چین، روسیه و آلمان تامین شده و از مسیرهای زمینی، دریایی و هوایی به ایران رسیدهاند.
تحقیقات رویترز نشان میدهد که این شبکه تنها برای خرید و واردات کالا ایجاد نشده، بلکه بخشی از یک سازوکار مالی گسترده برای دور زدن تحریمهاست. نهادهای وابسته به این شبکه با استفاده از واسطهها و شرکتهای صوری در خارج از کشور، درآمد حاصل از فروش نفت خارج از چارچوب تحریمها را برای خرید کالاهای مورد نیاز جمهوری اسلامی هزینه میکنند. در ۹۷ درصد محمولههای بررسیشده، تسویه معاملات بدون انتقال ارز میان کشورها ثبت شده است؛ روشی که شناسایی تراکنشها از سوی نهادهای ناظر بر اجرای تحریمها را دشوارتر میکند.
میاد ملکی، مقام ارشد پیشین وزارت خزانهداری آمریکا که در طراحی تحریمهای ایران نقش داشته، در گفتوگو با رویترز این شبکه را شریان حیاتی فعالیتهای نظامی جمهوری اسلامی توصیف کرده است.