فهرست دانشجویی در صربستان برنده انتخابات پارلمانی
منتشرشده: · بهروزرسانی: · ایران

در انتخابات پارلمانی زودهنگام صربستان، جنبش فهرست دانشجویی بیش از ۵۳ درصد آرا را کسب کرد و حزب پیشرفت صربستان حدود ۳۹ درصد دریافت کرد.
در انتخابات پارلمانی زودهنگام صربستان، جنبش فهرست دانشجویی با کسب بیش از ۵۳ درصد آرا به اکثریت مطلق دست یافت. حزب پیشرفت صربستان، نامزد اصلی الکساندر ووچیچ، حدود ۳۹ درصد آرا را به دست آورد. میزان مشارکت مردم در این انتخابات ۶۹ درصد گزارش شد.
ووچیچ پیش از اعلام رسمی نتایج، بر اساس پیشبینیهای اولیه، اذعان کرد که حزبش «بازی را واگذار کرده است». رهبر جنبش فهرست دانشجویی، ایلیا سردانوویچ، در شب برگزاری انتخابات اعلام کرد که به هممیهنان خود افتخار میکند که یک «نه» محکم به ووچیچ «مستبد» گفتند و ابراز اطمینان کرد که صربستان به سوی آیندهای بهتر و متمدنتر گام برمیدارد. هنوز مشخص نیست چه کسی کرسی نخستوزیری را تصاحب خواهد کرد، چرا که سردانوویچ لزوماً نامزد نخستوزیری نیست و جنبش هنوز درباره ترکیب دولت آینده تصمیم قطعی نگرفته است.
یکی از نامزدهای مطرح برای پستهای وزارتی، دژان شوپکیچ، استاد اقتصاد دانشگاه بلگراد و رئیس سابق بانک مرکزی صربستان است. او تاکید کرد که «حفظ ثبات، صلح و اقدامات قانونی» مهمترین اولویت تشکیل دولت جدید خواهد بود و هیچگونه انتقامجویی سیاسی یا انقلابی در کار نخواهد بود، بلکه نخستین گام، «احیای آزادی رسانهها» است.
فهرست دانشجویی عمدتاً از میان استادان دانشگاه، پزشکان و هنرمندان انتخاب شدهاند و برنامه ۱۱ مادهای آن بر «احیای دموکراسی، حاکمیت قانون و مبارزه با فساد و جنایات سازمانیافته» تمرکز دارد. تقریباً هیچ دانشجویی در این فهرست حضور ندارد؛ این فهرست توسط جنبشی پایهگذاری شده که فاقد شورای رهبری سنتی است و تصمیمات خود را در مجمعهای عمومی اتخاذ میکند.
پس از انتشار آمار اولیه، دهها هزار نفر در سراسر صربستان به خیابانها آمدند و جشن و شادمانی پرداختند. در بلگراد، تراکم جمعیت در برخی مناطق باعث اختلال در رفتوآمد خودروها شد و هزاران نفر با فریادهای شادی در خیابانها راهپیمایی کردند.
ووچیچ، ۵۶ ساله که سالها بر فضای سیاسی صربستان مسلط بود، اواخر سپتامبر از سمت ریاستجمهوری استعفا داده بود تا در صورت پیروزی حزبش، سکان نخستوزیری را در دست بگیرد. دوره ریاستجمهوری او ماه مه سال آینده به پایان میرسد و طبق قانون نمیتوانست برای بار سوم نامزد شود. اکنون او تنها در نقش رهبر اپوزیسیون باقی خواهد ماند.
ریشه جنبش فهرست دانشجویی به دو سال پیش و پس از ریزش سقف ایستگاه قطار در شهر نوی ساد بازمیگردد که منجر به کشته شدن ۱۶ نفر شد. این حادثه باعث شد اعتراضات دانشجویی موج بزرگی از اقشار مختلف مردم را بسیج کند و به جنبشی سراسری علیه دولت و فساد تبدیل شود. صدها هزار نفر در تظاهرات بلگراد خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شدند؛ تظاهراتی که از زمان سقوط اسلوبودان میلوشویچ در سال ۲۰۰۰ بیسابقه بود.
منتقدان ووچیچ را به «تضعیف دموکراسی، سرکوب مخالفان و فشار بر رسانههای مستقل» متهم میکردند. صربستان که از سال ۲۰۱۲ نامزد پیوستن به اتحادیه اروپا بوده، زیر نظر ووچیچ مذاکرات رسمی را از سال ۲۰۱۴ آغاز کرد اما سیاستهای او در سالهای اخیر روند الحاق به اروپا را با بنبست مواجه ساخت. یکی از دلایل این بنبست، حفظ روابط نزدیک ووچیچ با مسکو بود. صربستان تنها کشور اروپایی (به جز بلاروس) بود که پس از حمله نظامی روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، از اعمال تحریمهای اتحادیه اروپا علیه کرملین خودداری کرد. این امر باعث شد ماموران و فعالان رسانهای روسیه آزادی عمل زیادی در صربستان داشته باشند و رسانههای دولتی صربستان چهرهای منفی از اتحادیه اروپا و روایتی مثبت از روسیه و چین ارائه دهند.
مقامات ارشد اتحادیه اروپا پیروزی فهرست دانشجویی را تبریک گفتند و از امکان آغاز فصلی نو سخن گفتند. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، با ارسال پیام اعلام کرد که برلین بهطور فعال از مسیر پیوستن صربستان به اروپا حمایت خواهد کرد و تاکید کرد خواستههای جنبش دانشجویی در زمینه حاکمیت قانون، آزادیهای بنیادی و مبارزه با فساد، کاملاً با خواست و اراده واقعی مردم صربستان همخوانی دارد.