مرتضی احمدی، هنرمند چندوجهی و حفظ ترانه‌های تهران قدیم
منتشرشده: · فرهنگ و هنر · تهران
مرتضی احمدی، متولد ۱۳۰۳، در عرصه‌های تئاتر، سینما، تلویزیون، دوبله و موسیقی فعالیت داشت و به‌عنوان یکی از چهره‌های محبوب هنر ایران شناخته می‌شد. او با بازخوانی ترانه‌های عامیانه تهران قدیم، بخشی از فرهنگ شنیداری پایتخت را زنده نگه داشت.
مرتضی احمدی، متولد اول آبان ۱۳۰۳ در تهران، در حوزه‌های تئاتر، سینما، تلویزیون، دوبله و موسیقی فعالیت داشت و در طول سال‌ها به یکی از چهره‌های محبوب هنر ایران تبدیل شد. او با علاقه‌مندی به حفظ ترانه‌های عامیانه و فرهنگ شفاهی تهران قدیم، تلاش کرد این صداها را برای نسل‌های جدید حفظ کند.
احمدی تهران را نه‌تنها به‌عنوان شهر، بلکه به‌عنوان مجموعه‌ای از خاطرات، صداها، محله‌ها، اصطلاحات و آداب‌ورسوم می‌شناخت. این شناخت عمیق باعث شد اجراهای او رنگ و بویی متفاوت داشته باشد و مخاطبان را به زمان‌هایی ببرد که کوچه‌ها و محله‌های قدیمی پایتخت حال‌وهوای دیگری داشتند.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های فعالیت او، بازخوانی ترانه‌های عامیانه و ضربی تهران قدیم بود. او با بهره‌گیری از سبک ضربی‌خوانی و بیات تهران، این ترانه‌ها را اجرا کرد و سعی داشت نغمه‌هایی را که نسل‌های گذشته با آنها خاطره داشتند، برای نسل‌های جدید حفظ کند.
مجموعه آلبوم‌های «صدای طهرون قدیم» از مهم‌ترین آثار موسیقایی او به شمار می‌روند. این مجموعه‌ها شامل ترانه‌های عامیانه‌ای هستند که او با هدف حفظ و ثبت بخشی از میراث موسیقایی پایتخت بازخوانی کرد. قطعاتی مانند «ارباب خودم»، «گندم رو کی می‌خوره؟»، «سر شب»، «دزده»، «افاده‌ای» و «ای بنازم» در این مجموعه‌ها به چشم می‌خورند.
احمدی در کنار اجرای ترانه‌های قدیمی، برای ثبت فرهنگ شفاهی تهران نیز تلاش کرد و آثاری مکتوب درباره اصطلاحات، زبان و زندگی مردم پایتخت به یادگار گذاشت. اجرای ترانه تیتراژ فیلم «حسن کچل» ساخته علی حاتمی نیز نمونه‌ای از حضور او در فضای موسیقی با حال‌وهوای فرهنگ عامه ایرانی است.
مرتضی احمدی در ۳۰ آذر ۱۳۹۳ در ۹۰ سالگی در تهران درگذشت؛ اما صدای او همچنان برای بسیاری از علاقه‌مندان فرهنگ و موسیقی ایرانی یادآور روزگاری است که تهران حال‌وهوایی متفاوت داشت. سالروز تولد این هنرمند فرصتی است برای مرور آثار و یادآوری نقش او در حفظ بخشی از هویت فرهنگی پایتخت؛ هنرمندی که با صدای خود، کوچه‌ها، محله‌ها و خاطرات تهران قدیم را برای نسل‌های بعد زنده نگه داشت.