عروس دریایی نامیرا توانایی بازگرداندن بدن بالغ به مراحل ابتدایی زندگی را نشان می‌دهد
منتشرشده: · فناوری
عروس دریایی تیولا در آزمایش‌های مختلف نشان داده است که می‌تواند بدن بالغ خود را به شکل سلول‌های بنیادی تبدیل کرده و به مراحل اولیه زندگی بازگردد، که ممکن است در آینده برای درمان بیماری‌های مرتبط با پیری مفید باشد.
عروس دریایی تیولا (عروس دریایی نامیرا) در آزمایش‌های انجام شده توسط ماریا میلیتا، زیست‌شناس دانشگاه تگزاس ای‌اندام، به‌صورت شگفت‌آور در برابر شرایط سخت مقاومت نشان داد. این جانوران را بریده، گرسنه نگه داشته و در آب‌های با شوری بسیار زیاد یا آب شیرین قرار داد؛ برخی از آن‌ها به‌جای مردن، راهی برای ادامه‌ی زندگی پیدا کردند.
وقتی عروس دریایی تحت فشار شدید قرار می‌گیرد، حرکتش متوقف می‌شود و به کف مخزن فرو می‌رود. سپس بدن آن به توده‌ای کروی از سلول‌ها تبدیل می‌شود که دیگر شباهتی به شکل چترمانند و شاخک‌دار عروس دریایی بالغ ندارد. در طول یک تا سه روز، ساختاری به نام «پولیپ» از این توده‌ی سلولی شکل می‌گیرد. پولیپ یکی از مراحل ابتدایی زندگی عروس دریایی است که به تدریج به کلونی تبدیل می‌شود و در نهایت می‌تواند صدها عروس دریایی جدید تولید کند. هرکدام از عروس‌های دریایی جدید نیز می‌توانند همین فرایند را تکرار کنند و به مراحل جوان‌تر زندگی بازگردند.
دانشمندان در حال شناسایی فرآیندهای ژنتیکی و مولکولی مسئول این توانایی هستند. آن‌ها امیدوارند با شناخت بهتر این سازوکارها، روزی بتوانند راه‌هایی برای بازگرداندن سلول‌ها و بافت‌های انسانی به وضعیت جوان‌تر پیدا کنند.
هدف پژوهشگران تبدیل سالمندان به نوزاد نیست؛ بلکه بررسی این احتمال است که بتوان از فرایندهای مشابه برای ترمیم زخم‌ها و آسیب‌های بافتی یا یافتن روش‌های درمانی تازه برای بیماری‌های مرتبط با افزایش سن استفاده کرد.
مایکل کولدوبسکی، متخصص سرطان کودکان و پژوهشگر دانشگاه جانز هاپکینز، می‌گوید هدف نهایی چنین تحقیقاتی می‌تواند معکوس‌کردن بخشی از فرسودگی و تخریب بافت‌ها در اثر افزایش سن باشد. با این حال، او تاکید می‌کند که دانشمندان هنوز فاصله‌ی زیادی تا استفاده از این قابلیت در پزشکی دارند.
این توانایی در سال ۱۹۹۲ نخستین‌بار گزارش شد. در آن زمان، پژوهشگری که این جانوران را در آزمایشگاه نگهداری می‌کرد، یک آخر هفته فراموش کرد به آن‌ها غذا بدهد. او انتظار داشت هنگام بازگشت با عروس‌های دریایی مرده روبه‌رو شود؛ اما در عوض، پولیپ‌های جدیدی در مخزن پیدا کرد. پس از این کشف، استفانو پیراینو، زیست‌شناس دانشگاه سالنتو ایتالیا، بررسی سازوکار جوان‌سازی این جانور را آغاز کرد.
پژوهش‌های پیراینو نشان داد که در عروس دریایی نامیرا، برخی بافت‌های بالغ می‌توانند فرایندی به نام تغییر تمایز (Transdifferentiation) را تجربه کنند. در این فرایند، سلول‌ها به وضعیتی شبیه سلول‌های بنیادی بازمی‌گردند و سپس به انواع دیگری از سلول‌ها تبدیل می‌شوند که برای تشکیل پولیپ لازم‌اند.
پژوهشگران اکنون در تلاشند ژن‌هایی را شناسایی کنند که امکان بازگشت سلول‌ها به وضعیت جوان‌تر را فراهم می‌کنند. به‌گفته‌ی کولدوبسکی، یکی از اهداف بلندمدت این تحقیقات کشف نوعی «کلید مولکولی» است که فرایند جوان‌سازی را کنترل می‌کند.