کارکنان موزه ملی در حین جنگ، آثار تاریخی را سنگربندی کردند
منتشرشده: · فرهنگ و هنر
در زمان‌های جنگ، کارکنان موزه ملی ایران و نیروهای پشتیبانی وزارت میراث فرهنگی اقدام به سنگربندی و حفاظت از آثار تاریخی و کاخ‌های تاریخی کردند.
در لحظاتی که بسیاری از شهروندان تهران را ترک کرده بودند، کارکنان موزه ملی ایران در یکی از حساس‌ترین ماموریت‌های حفاظتی خود باقی ماندند. برای حفاظت از برخی اشیای بزرگ و سنگین که امکان انتقال آنها به مخازن وجود نداشت، راهی جز ایجاد حفاظ فیزیکی در برابر موج انفجار و آسیب‌های احتمالی وجود نداشت.
کامیون‌های حامل شن در شرایطی به موزه ملی رسیدند که بسیاری از مغازه‌ها و پیمانکاران تعطیل بودند. کارکنان موزه، بدون توجه به مسئولیت‌های سازمانی و تقسیم کار معمول، دست به کار شدند و کیسه‌های شن را پر کردند تا برای آثار تاریخی سنگربندی کنند. از مهم‌ترین آثار سنگربندی شده، مجسمه داریوش بود.
این تنها بخشی از ماجرای حفاظت اضطراری از میراث تاریخی ایران در جریان دو جنگ اخیر بود که با مشارکت کارکنان موزه‌ها، کاخ‌ها و نیروهای پشتیبانی وزارت میراث فرهنگی انجام شد.
سعید خال، مدیرکل امور پشتیبانی و رفاه وزارت میراث فرهنگی، در گفت‌وگو با رسانه‌ای اشاره کرد که انتقال اضطراری اشیای تاریخی سعدآباد، نیاوران و موزه ملی ایران در دستور کار قرار گرفت و برای آثاری که امکان انتقال آنها وجود نداشت، اقدامات حفاظتی و سنگربندی انجام شد. در جنگ دوم، شرایط برای مجموعه‌های تاریخی تهران دشوارتر شد؛ ساختمان اصلی وزارت میراث فرهنگی پنج بار در فاصله حدود ۱۰۰ متری هدف حمله قرار گرفت و موج انفجار به ساختمان‌های اطراف آسیب رساند.
در این شرایط، ترمیم و ایمن‌سازی بخش‌های آسیب‌دیده و شیشه‌های ساختمان‌ها در کنار اقدامات اضطراری برای حفاظت از ارگ آزادی و دیگر کاخ‌ها دنبال شد. او اشاره کرد که کارکنان خدماتی و پشتیبانی وزارتخانه در روزهای پایانی سال و تعطیلات نوروز ۱۴۰۵، در این مجموعه‌ها حضور یافتند تا از بناهای تاریخی در برابر آسیب‌های بیشتر محافظت کنند.
در مجموعه سعدآباد، در نزدیکی کاخ سبز هدف اصابت چند موشک قرار گرفته بود؛ کارکنان مجموعه و نیروهای پشتیبانی در حال کشیدن برزنت‌های محافظ روی سقف کاخ بودند تا بارندگی به بنای تاریخی آسیب بیشتری وارد نکند.
مدیرکل رفاه و پشتیبانی وزارت میراث فرهنگی تاکید کرد که حفاظت از کاخ‌ها و موزه‌ها نمی‌تواند به اقدامات اضطراری در زمان جنگ محدود بماند و نگهداری مستمر از این مجموعه‌ها به زیرساخت‌های مناسب، تاسیسات کارآمد و مدیریت منابع نیاز دارد. در دو سال گذشته، احیای فضای سبز مجموعه‌های سعدآباد و نیاوران، بازسازی و اورهال تاسیسات این کاخ‌ها و مدیریت مصرف آب در مجموعه‌های تاریخی تهران در دستور کار قرار گرفته است.
سیستم آبیاری فضای سبز کاخ گلستان به طور کامل مکانیزه و به سامانه آبیاری قطره‌ای تبدیل شد و مطالعات مکانیزاسیون آبیاری در مجموعه‌های سعدآباد و نیاوران نیز آغاز شد تا مصرف آب در این فضاهای تاریخی با توجه به بحران منابع آبی کشور مدیریت شود. مجموعه موزه ملی ایران نیز در برنامه مدیریت و بهینه‌سازی مصرف آب قرار گرفت.
از دیگر اقدامات انجام شده در دوران تعطیلی موزه‌ها و کاخ‌های کشور، آغاز عملیات استحکام بخشی و مقاوم‌سازی کاخ صاحبقرانیه پس از ۱۲ سال توقف بود. مدیرکل پشتیبانی و رفاه وزارت میراث فرهنگی گفت که با دستور و تاکید وزیر میراث فرهنگی، پیمانکار این پروژه از مسیرهای قانونی انتخاب و عملیات اجرایی کاخ صاحبقرانیه آغاز شد.
در همین مدت، در مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران نیز بال شرقی کاخ بازسازی و نوسازی شد و در مجموع حدود پنج هزار مترمربع از فضاهای مفید و غیرمفید ساختمان‌های بلااستفاده و متروکه به فضاهای قابل استفاده فرهنگی و اداری تبدیل شدند.