کشف آهن گاما در خاک ماه؛ نشانگر مغناطیسی گذشتهٔ سیاره
منتشرشده: · جهان
پژوهشگران در نمونه‌های خاک ماه از ماموریت چانگ‌ای ۶، اولین بار آهن گاما را شناسایی کردند؛ این ذرات ممکن است اطلاعاتی دربارهٔ میدان مغناطیسی باستانی ماه در خود نگه داشته باشند.
پژوهشگران با بررسی نمونه‌های خاک جمع‌آوری‌شده در ماموریت چانگ‌ای ۶، برای نخستین بار نوعی آهن با ساختار بلوری خاص را در خاک ماه شناسایی کردند که به نام آهن گاما یا γ‑Fe شناخته می‌شود. این ساختار معمولاً در دماهای بالا پایدار است و با سرد شدن به آهن آلفا (α‑Fe) تبدیل می‌شود، اما در خاک ماه باقی مانده و ساختار خود را حفظ کرده است. تیم تحقیقاتی به سرپرستی هایفنگ دو از آزمایشگاه میدان مغناطیسی قوی آکادمی علوم چین، ذرات آهن موجود در دو نمونه شیشه حاصل از برخورد را با میکروسکوپ الکترونی عبوری و روش‌های پیشرفته تحلیل مواد بررسی کردند و وجود آهن گاما را تایید کردند. پژوهشگران معتقدند برخورد شهاب‌سنگ‌ها و اجرام فضایی با سطح ماه ممکن است در شکل‌گیری و حفظ این ساختار نقش داشته باشد؛ دمای بالا در اثر برخورد، ذوب مواد را ایجاد کرده و سپس سرد شدن سریع مانع تبدیل آهن گاما به آهن آلفا می‌شود. از نظر مغناطیسی، این ذرات ممکن است اطلاعاتی دربارهٔ شرایط مغناطیسی زمان شکل‌گیری خود حفظ کنند؛ ذرات بزرگ‌تر می‌توانند حالت گردابه مغناطیسی ایجاد کنند که جهت مغناطش را به شکل حلقه‌ای سازمان می‌دهد. پژوهشگران این ذرات را به عنوان «فسیل مغناطیسی» تشبیه کرده‌اند، زیرا می‌توانند به عنوان شواهدی از میدان مغناطیسی گذشتهٔ ماه عمل کنند. نتایج این پژوهش در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) منتشر شد و نشان می‌دهد که آهن گاما می‌تواند ابزار تازه‌ای برای بررسی تاریخ مغناطیسی ماه باشد، اگرچه هنوز مشخص نیست تا چه اندازه این ذرات اطلاعات قابل‌اعتمادی را حفظ می‌کنند.