توافق اسلام‌آباد ۲۰۲۶؛ آمریکا در برابر تعهدات خود نقض کرده؟
منتشرشده: · جهان
توافق ۱۴ بند میان ایران و آمریکا در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، شامل تعهدات نظامی، اقتصادی و دریایی بود؛ متخصص حقوق بین‌الملل ادعا می‌کند که شواهد نقض تعهدات آمریکا در چند بند وجود دارد.
رئیس اداره امور بین‌الملل مرکز وکلا، مرتضی عبدی، در گفتگویی با خبرنگار، توضیح داد که توافق اسلام‌آباد که در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ با میانجیگری پاکستان به امضا رسید، صرفاً اعلامیه سیاسی نبود بلکه سندی با تعهدات متقابل در حوزه‌های نظامی، اقتصادی، دریایی و دیپلماتیک بود.
این توافق شامل ۱۴ بند بود که در آن توقف عملیات نظامی، احترام به حاکمیت، رفع محاصره دریایی، تسهیل صادرات نفت، خودداری از تحریم‌های جدید، تنظیم ترتیبات عبور ایمن از تنگه هرمز و پیگیری توافق نهایی را پیش‌بینی می‌کرد.
به گفتهٔ عبدی، ایران با پذیرش مذاکرات، در تنظیم سازوکارهای دریایی با عمان و فراهم‌سازی شرایط عبور ایمن کشتی‌های تجاری وارد فرایندی دیپلماتیک شد؛ در عوض آمریکا تعهداتی از جمله توقف عملیات نظامی، رفع محاصره دریایی و خودداری از تحریم‌های جدید را پذیرفت.
سوال اصلی این است که آیا ایالات متحده پس از پذیرش این تعهدات به آنها پایبند مانده یا با اقدامات نظامی، اقتصادی و دریایی، اجرای توافق را مختل کرده است. مستندات نشان می‌دهد در بندهای یک، دو، چهار، نهم و دهم شواهد قابل توجهی برای نقض وجود دارد و در بندهای پنجم، یازدهم و سیزدهم مسائل حقوقی جدی قابل بررسی است.
در حقوق بین‌الملل، عنوان یک سند به‌تنهایی ماهیت حقوقی آن را تعیین نمی‌کند؛ بلکه باید قصد طرف‌ها، مفاد سند و رفتار بعدی آن را مد نظر قرار داد. توافق اسلام‌آباد در سطح عالی سیاسی منعقد شد و تعهدات مشخصی با زمان‌بندی معین پیش‌بینی می‌کرد.
به گفتهٔ عبدی، پیش‌بینی سازوکار نظارتی برای اجرای توافق و ارتباط میان اجرای تعهدات مقدماتی و آغاز مذاکرات درباره سایر موضوعات نشان می‌دهد طرفین درصدد ایجاد چارچوب عملی و متعهدکننده بودند.
علاوه بر این، بند نخست توافق، توقف فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها از جمله لبنان را تاکید می‌کرد؛ بنابراین موضوع لبنان در چارچوب توافق ایران و آمریکا قرار داشت. بیانیه مشترک ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶ میانجی‌های پاکستانی و قطری بر ایجاد سازوکار کاهش تنش با مشارکت جمهوری لبنان تاکید داشت.
در نامه ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۶ نمایندگی دائم ایران به شورای امنیت، اعتراض به ادامه حملات اسرائیل به لبنان پس از امضای توافق مطرح شد. این گزارش‌ها نشان می‌دهد درگیری‌ها پس از توافق ادامه داشت.
در نهایت، برای انتساب مسئولیت اقدامات به ایالات متحده، باید میان نقض تعهد به توقف عملیات نظامی در لبنان و مسئولیت حقوقی آمریکا بابت رفتار اسرائیل تفکیک قائل شد؛ زیرا اسرائیل طرف مستقیم امضاکننده تفاهم‌نامه نیست.